The Animal Called Man · મૂળ આવૃત્તિ · કુલ ૩૦૬ પ્રકરણ · ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ · પાનું ૭ / ૭
જ્યારે દરેક માણસ પોતાનો વ્યક્તિગત ફાયદો જોઈને એકદમ સાચો અને તાર્કિક નિર્ણય લે, ત્યારે આખી વ્યવસ્થા ભડકે બળે છે. આ અર્થશાસ્ત્ર અને વર્તણૂકનું જૂનું સત્ય છે. વ્યક્તિગત સ્તરે તમે બિલકુલ બુદ્ધિશાળી છો.
સારો વિચાર કોણે રજૂ કર્યો, એનાથી વિચારની કિંમત નક્કી થવી ન જોઈએ. પણ માણસનું મગજ આવું સીધું ચાલતું નથી. સામેવાળો માણસ જો તમારો હરીફ કે શત્રુ હોય, તો એની ઉત્તમ દરખાસ્ત પણ તમને શંકાસ્પદ લાગે છે. એ કહે એટલે આપણે નકારવાનું.
મેનેજમેન્ટના પંડિતો હંમેશાં લાંબા ગાળાના આયોજનના ગુણગાન ગાય છે. ભવિષ્યની યોજનાઓ બનાવો, લક્ષ્યો નક્કી કરો. પણ વાસ્તવિકતા જુદી છે. કંપની હોય કે જિંદગી, મોટા ભાગનો સમય અનપેક્ષિત સંકટો સામે માત્ર દોડાદોડી કરવામાં જ વીતી જાય છે.
કોઈ લખાણ કેટલું સહેલું છે તે માપવા માટેનું આ ગણિત છે. ભાષા માત્ર લાગણી નથી, માળખું પણ છે. વાક્ય કેટલું લાંબું છે અને તેમાં વપરાયેલા શબ્દો કેટલા અટપટા છે, તેના આધારે આ આંક નક્કી થાય છે.
જે લખ્યું નથી તે વાંચી લેવાની ટેવ માણસની જૂની બીમારી છે. અંગ્રેજીમાં જેને 'રીડિંગ-ઇન' કહે છે તેનો સાદો અર્થ થાય છે: મૂળ વાતમાં પોતાનો અર્થ ઉમેરી દેવો. આ શબ્દ કોઈ એક ખાસ મનોવૈજ્ઞાનિકે કયા પુસ્તકમાં પહેલી વાર વાપર્યો તે ચોક્કસ નોંધાયું નથી.
માણસને કારણ વગરનો હુકમ ગમતો નથી. તમે કોઈને સીધું કહો કે આટલું કરો, તો તે ખચકાશે. પણ જો વાક્યમાં એક નાનકડું 'કારણ કે' ઉમેરી દો, તો સામેવાળો વિરોધ કર્યા વિના માની જશે. ભલે પછી એ કારણ સાવ પોકળ કે અર્થહીન હોય.