સતત આગળ વધવાનો નિયમ

જીવન કોઈ સુંવાળો રસ્તો નથી, ખાડાટેકરાવાળો કાચો માર્ગ છે. આ નિયમ સીધો અને સપાટ છે: ગમે તે થાય, અટકવાનું નથી. રસ્તો બંધ થાય તો બાજુમાંથી નીકળો, ઝડપ ઘટે તો ધીમા ડગલે ચાલો, પણ ઊભા રહીને રડવાનું બંધ કરો. મોટાભાગના માણસો મુશ્કેલી આવતાં જ વિશ્લેષણના નામે લકવાગ્રસ્ત થઈ જાય છે. તેઓ બેસી પડે છે અને નસીબને ગાળો આપે છે. આ સિદ્ધાંત કહે છે કે વિચારવાનો નહીં, પગ ઉપાડવાનો સમય હોય છે.

આ વિચાર કોઈ એક વિદ્વાન કે યુનિવર્સિટીની ભેટ નથી. જૂના જમાનાના સ્ટોઈક તત્ત્વચિંતકોથી લઈને વોલ્ટ ડિઝની જેવા વ્યવહારુ સર્જકો સુધી આ સૂત્ર અલગ અલગ શબ્દોમાં વહેતું રહ્યું છે. ડિઝની કહેતા કે અમે દરવાજા ખોલતા રહીએ છીએ અને આગળ વધતા રહીએ છીએ, કારણ કે જિજ્ઞાસા આપણને દોરે છે. આ કોઈ ફિલસૂફી નથી, જંગલમાં જીવતા પ્રાણી જેવી પ્રાકૃતિક વૃત્તિ છે. વાઘ સામે આવે ત્યારે હરણ ચર્ચા કરવા બેસતું નથી, દોડવાનું ચાલુ રાખે છે.

માણસ અટકે છે ત્યારે જ સડે છે. સ્થગિતતા ડિપ્રેશન લાવે છે, શંકા પેદા કરે છે અને છેવટે અહંકારને પોષે છે. તમે જ્યારે કોઈ આંચકો સહન કરો છો ત્યારે સૌથી મોટો ભ્રમ એ થાય છે કે હવે બધું પૂરું થઈ ગયું. હકીકતમાં કશું પૂરું થતું નથી. સમય વહેતો રહે છે. જો તમે માત્ર એક નાનું ડગલું આગળ ભરવાનું નક્કી કરો, તો મગજ પોતાની જાતે નવી દિશા શોધવા માંડે છે. અટકવું એ કાયરતા છે, ધીમી ગતિએ ચાલવું એ વ્યૂહરચના છે.

સૌરાષ્ટ્રના કોઈ ગામડાના ખેડૂત વલ્લભભાઈને જુઓ. ચોમાસે કમોસમી વરસાદે આખો કપાસ બગાડી નાખ્યો. એપીએમસી માર્કેટમાં ભાવ તળિયે બેસી ગયા. હવે બે રસ્તા છે: ખાટલે બેસીને તમાકુ ઘસતાં ઘસતાં રોદણાં રડવાં અથવા સવારે પાંચ વાગ્યે ઊઠીને શિયાળુ જીરાની તૈયારી કરવી. વલ્લભભાઈ ખાતરનો થેલો ઉપાડીને ખેતરે પહોંચી જાય છે. ડેરીમાં દૂધ ભરાવવાનો નિયમ ચૂકતા નથી. કુદરતે થપ્પડ મારી, પણ એમણે આગળ વધવાનું પસંદ કર્યું. ખેડૂત કોઈ મોટિવેશનલ પુસ્તક વાંચતો નથી, છતાં આ નિયમ એના લોહીમાં છે.

રસ્તા પર પથ્થર પડે તો ઠોકર ખાઈને બેસી ન પડો; પથ્થર પર પગ મૂકીને આગળ નીકળી જાઓ.