જાણવા અને કરવા વચ્ચેનું અંતર

માણસ પાસે માહિતીનો પહાડ હોય છે, પણ અમલ શૂન્ય હોય છે. શું કરવું જોઈએ તે બધાને ખબર છે, પણ કરતો કોઈ નથી. આ અંતરને મેનેજમેન્ટની ભાષામાં 'નોઇંગ-ડુઇંગ ગેપ' કહે છે. પુસ્તકો વાંચવાથી કે સેમિનારોમાં બેસવાથી બ્રહ્મજ્ઞાન મળી જતું નથી. જ્ઞાન હોવું અને જ્ઞાનનો ઉપયોગ કરીને પરસેવો પાડવો, આ બે વચ્ચે આખો દરિયો છે. દુનિયા આળસુ વિચારકોથી ભરેલી છે.

આ વિચાર સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીના બે પ્રોફેસરો જેફ્રી ફેફર અને રોબર્ટ સટને આપ્યો હતો. ઈસવીસન ૨૦૦૦માં તેમનું પુસ્તક આવ્યું. તેમણે હજારો કંપનીઓનો અભ્યાસ કરીને કહ્યું કે મોટા ભાગના મેનેજરો માત્ર વાતો કરે છે. મીટિંગો કરવી, પાવરપોઇન્ટ પ્રેઝન્ટેશન બનાવવા અને રિપોર્ટ લખવાને લોકો 'કામ' માની લે છે. વાસ્તવમાં વાતચીત એ કામ નથી, કામનો માત્ર વિકલ્પ છે.

આ ખાડો કેમ પડે છે? કારણ કે જ્ઞાન મેળવવું સસ્તું છે, નિષ્ફળતાનો ડર મોંઘો છે. માણસ નવું શીખીને પોતાની જાતને હોશિયાર માની લે છે, પણ જ્યાં સુધી પગલાં ન ભરે ત્યાં સુધી કશું બદલાતું નથી. આજના સ્માર્ટફોન યુગમાં આપણે માહિતીના નશામાં ચૂર છીએ. ડાયેટ ચાર્ટ બધા જાણે છે, સવારે દોડવા કોઈ જતું નથી. શેરબજારના પાંચ પુસ્તકો વાંચી લીધા એટલે નફો થતો નથી.

સુરતના કાપડ બજારમાં કે મહિધરપુરાના હીરા બજારમાં આ રોજ દેખાય છે. નવી પેઢીનો દીકરો એમબીએ કરીને ગાદી પર બેસે છે. એ પિતાને ડિજિટલ ઇન્વેન્ટરી અને નવી ટેક્નોલોજીના ભાષણો આપ્યા કરે છે. કાગળ પર દસ યોજનાઓ તૈયાર હોય. પણ ઘરાક સાથે કેમ રકઝક કરવી, માલ ફસાય ત્યારે કેમ કઢાવવો અને કારીગરો પાસે રાતે બેસીને કેમ કામ લેવું તે એને નથી આવડતું. બાપ ગાળો ખાઈને ધંધો ચલાવે છે, દીકરો માત્ર પ્લાનિંગના પાવરપોઇન્ટ બનાવે છે.

ચોપડા વાંચીને તરતાં શીખાતું નથી, પાણીમાં કૂદવું જ પડે છે.