રસને કેન્દ્રમાં રાખવાની ગણતરી

કોઈ ચોક્કસ પુસ્તકે આ શબ્દ સિક્કાની જેમ ચલણમાં મૂક્યો નથી. આજના ડિજિટલ યુગમાં અને કરિયરની ચર્ચામાં આ વિચાર આપોઆપ ફૂટી નીકળ્યો છે. મોટા ભાગના લોકો જીવનની યોજના ફક્ત નફા, પગાર કે સલામતીના પાકા સરવૈયા જોઈને બનાવે છે. સામે પક્ષે, આ મોડેલ એક સાદી વાત શીખવે છે: તમારી ખરી ઊર્જા તમારા રસમાંથી જન્મે છે. જ્યાં સુધી વિષયમાં કૂતૂહલ ન હોય ત્યાં સુધી શ્રેષ્ઠ પરિણામ મળતું નથી. જ્યારે તમે કેવળ બાહ્ય વળતરને બદલે તમારી જિજ્ઞાસાને કેન્દ્રમાં રાખીને નિર્ણયો લો છો, ત્યારે થાક ઘટી જાય છે અને સાતત્ય વધી જાય છે.

આધુનિક અર્થતંત્રમાં દરેક કંપની અલ્ગોરિધમથી ચાલે છે. તે તમને એ જ બતાવે છે જે વેચાય છે. પરંતુ વ્યક્તિગત સ્તરે આ ગણતરી ઘણી વાર આપઘાતી સાબિત થાય છે. જે કામમાં તમને ઊંડો રસ નથી, ત્યાં તમે લાંબો સમય ટકી શકતા નથી. જે વિષય તમને રાત્રે જગાડી રાખતો નથી, તેમાં તમે ક્યારેય અસાધારણ બની શકતા નથી. માણસ જ્યારે માત્ર રોકાણ પરના વ્યાજ જેવી પાકી ગણતરીઓ પાછળ દોડે છે, ત્યારે તે પોતાના મગજની કુદરતી ભૂખ ભૂલી જાય છે.

આ વાતને આપણા બેંકિંગ અને વીમાના રોજિંદા વ્યવહારથી સમજો. હિતેશભાઈ પાસે થોડી મૂડી આવી. બેંકનો મેનેજર તેમને એક લાંબા ગાળાની પોલિસી પકડાવવા માંગે છે, જેમાં મોટું વળતર બતાવ્યું છે. પણ શરતો એટલી ગૂંચવણભરી છે કે હિતેશભાઈને કશું સમજાતું નથી. બીજી તરફ, એક સાદી ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ અથવા સીધું મ્યુચ્યુઅલ ફંડ છે, જેનું ગણિત તેઓ પોતે સમજી શકે છે અને તેમાં તેમને નજર રાખવાની મજા આવે છે. મેનેજરના દબાણમાં આવીને તેઓ એવી સ્કીમ લઈ લે છે જેનું પ્રીમિયમ દર વર્ષે બોજ બની જાય છે. જે પ્રોડક્ટમાં તમને સમજણ કે રસ નથી, તેનો હપ્તો ભરવો એ સજા લાગે છે.

આ નિયમ પૈસા અને કારકિર્દી બંનેને એકસરખો લાગુ પડે છે. માણસ જ્યારે પોતાના સાચા રસને બાજુ પર મૂકીને માત્ર બીજાના કહેવાથી આગળ વધે છે, ત્યારે તે છેતરાય છે. જીવનનો ઈએમઆઈ ત્યારે જ હળવો લાગે જો તમે પસંદ કરેલા રસ્તા પ્રત્યે તમને અંદરથી ખેંચાણ હોય.

જે સોદામાં તમારો રસ ન હોય, તેનો નફો પણ છેવટે ખોટ જેવો જ લાગે છે.