પ્રસિદ્ધિનો રોગચાળો

જાહેર ઓળખ એક નશો છે. શરૂઆતમાં માણસ કામ કરે છે જેથી લોકો એને ઓળખે. પછી એ એવી સ્થિતિમાં પહોંચે છે જ્યાં ઓળખ ટકાવી રાખવા માટે એણે જાત વેચવી પડે છે. આ મનોવૈજ્ઞાનિક બીમારીનું નામ છે પ્રસિદ્ધિનો રોગચાળો. સમાજ માણસને ઊંચકાઈને સિંહાસન પર બેસાડે છે અને પછી એની પાસેથી સતત તમાશો માંગે છે. જ્યારે આખો દિવસ અસંખ્ય આંખો તમારી સામે તાકી રહી હોય, ત્યારે અંદરનો અસલી માણસ ધીમે ધીમે ગૂંગળાઈને મરી જાય છે.

આ વિચાર કોઈ એક ચોક્કસ લેબમાં શોધાયો નથી. આધુનિક મનોવિજ્ઞાન અને સમાજશાસ્ત્રના અભ્યાસોમાં સેલિબ્રિટી કલ્ચરના વિશ્લેષણ વખતે આ શબ્દ ચલણમાં આવ્યો છે. વિચાર સાવ ખુલ્લો છે. પ્રશંસાની ભૂખ ક્યારેય સંતોષાતી નથી. લાઇક્સ, તાળીઓ અને અખબારોના પાના માણસના અહમને એટલો મોટો કરી દે છે કે તે વાસ્તવિકતા સહન કરી શકતો નથી. પોતાના બનાવેલા જાહેર મહોરાના કેદી બની જવું એ આ રોગનું મુખ્ય લક્ષણ છે.

આ બીમારી માત્ર ફિલ્મસ્ટારો પૂરતી સીમિત નથી રહી. સુરતના વરાછા રોડના હીરાબજાર કે રીંગરોડના કાપડ માર્કેટમાં આ રોગ અવારનવાર દેખાય છે. ધારો કે એક સામાન્ય વેપારી અચાનક મોટી ગાડીઓ, મોંઘી ઘડિયાળો અને સોશિયલ મીડિયા પર કરોડોના વ્યવહારોના વિડીયો મૂકીને લોકલ સેલિબ્રિટી બની જાય છે. આજુબાજુના લોકો વાહવાહ કરે છે. પછી ધંધામાં મંદી આવે તો પણ એ માણસ પોતાની ભપકાદાર જીવનશૈલી ઘટાડી શકતો નથી. બજારમાં આબરૂ તૂટવાનો ડર એને અંદરથી કોરી ખાય છે. લોકોને દેખાડવા માટે એ વ્યાજે રૂપિયા લાવીને પણ વૈભવનું નાટક ચાલુ રાખે છે.

આ માનસિકતા માણસ પાસેથી એકાંત છીનવી લે છે. તમે કોણ છો એના કરતાં તમે કેવા દેખાઓ છો તે મહત્ત્વનું બની જાય છે. જ્યારે તાળીઓ ઓછી થાય ત્યારે ડિપ્રેશન આવે છે. બહારથી સલામી આપતી દુનિયા અંદરથી ખાલીખમ થઈ ગયેલા માણસની એકલતા ક્યારેય સમજી શકતી નથી.

દુનિયા તમને માથા પર બેસાડે ત્યારે યાદ રાખવું, એ ફક્ત તમારો તમાશો જોવા માટે ઊંચે રાખે છે; નીચે પટકતી વખતે એ જ હાથ તાળીઓ પાડશે.