વૉક એન્ડ ટૉક

બંધ રૂમમાં માણસો જૂઠું બોલી શકે છે, ચાલતાં ચાલતાં નહીં. 'વૉક એન્ડ ટૉક' મૂળ તો સિનેમા અને ટેલિવિઝનની એક જાણીતી ટેકનિક છે. એરોન સોર્કિન જેવા સ્ક્રીનપ્લે લેખકે પોતાની ટીવી સીરિઝમાં પાત્રોને ઊભા રાખીને સંવાદો બોલાવવાને બદલે કોરિડોરમાં ઝડપથી ચાલતાં ચાલતાં ચર્ચા કરતા બતાવ્યા. કેમેરા સાથે દોડે અને પાત્રો બોલતાં જાય. સમય બચે અને દ્રશ્યમાં એક ગતિ આવે. પણ આ ફિલ્મી તરકીબ બહુ ઝડપથી કોર્પોરેટ જગતની સૌથી કારગર મીટિંગ પદ્ધતિ બની ગઈ.

સિલિકોન વેલીમાં સ્ટીવ જોબ્સ આના માટે જાણીતા હતા. કોઈ મહત્ત્વના મુદ્દે ગંભીર વાત કરવી હોય ત્યારે તેઓ સામેવાળાને ઓફિસના રૂમમાં બેસાડવાને બદલે બહાર ચાલવા લઈ જતા. માર્ક ઝકરબર્ગ પણ એ જ રસ્તે ચાલ્યા. ટેબલની આમને-સામને બેસવામાં એક અદૃશ્ય મુકાબલો હોય છે. 'હું અહીં છું અને તું ત્યાં છે.' પણ જ્યારે બે માણસો એક જ દિશામાં ખભેખભા મિલાવીને ચાલે છે, ત્યારે સંઘર્ષ આપોઆપ સહકારમાં ફેરવાઈ જાય છે. નજર સામસામે ભટકાતી નથી, બંનેની નજર આગળના રસ્તા પર હોય છે.

આ પદ્ધતિનું સાચું મૂલ્ય સમયના બગાડને રોકવામાં છે. કોન્ફરન્સ રૂમમાં ગોઠવાયેલી મીટિંગો અનંત ચાલે છે, કારણ કે ત્યાં આરામદાયક ખુરશીઓ અને એરકન્ડિશનર હોય છે. ચાલતી વખતે શરીર સક્રિય હોય છે અને મગજ સતર્ક. પાવરપોઇન્ટ પ્રેઝન્ટેશનના બોગસ સ્લાઇડ્સનો સહારો મળતો નથી. વાત સીધી મુદ્દા પર આવે છે. પગની ગતિ સાથે વિચારોની જડતા તૂટે છે. જે વાત બંધ કેબિનમાં અડધા કલાકે ન પતે, તે ખુલ્લા રસ્તે દસ મિનિટમાં પતી જાય છે.

મુંબઈના બાંદ્રા-કુર્લા કોમ્પ્લેક્સમાં એક મલ્ટિનેશનલ કંપનીના વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ પોતાના નવા બ્રાન્ડ મેનેજર સાથે આ જ કરે છે. દર વખતે પ્રોજેક્ટ રિવ્યૂ માટે બોર્ડરૂમ બ્લોક કરવાને બદલે, તેઓ મેનેજરને નીચે કેમ્પસમાં ચક્કર મારવા બોલાવે છે. જ્યારે તમે સાથે ડગલાં ભરો છો ત્યારે હોદ્દાનો ભાર ઓગળી જાય છે. મેનેજર જે સમસ્યા કેબિનમાં સ્વીકારતાં ડરતો હતો, તે ચાલતાં ચાલતાં ઝાડ નીચે સહજતાથી બોલી નાખે છે. કોઈ ઔપચારિકતા નહીં, કોઈ દેખાડો નહીં.

જે નિર્ણયો એરકન્ડિશન્ડ કેબિનમાં કલાકો સુધી અટવાઈ રહે છે, તે ઘણી વાર ખુલ્લા રસ્તા પર માત્ર સો ડગલાંમાં લેવાઈ જાય છે.