૨૬૦ ગીગાવોટ અને એક દેશ જે "થેંક યુ" કહેવાનું ભૂલી ગયો

**English Title:** *260 Gigawatts and a Nation That Forgot to Say Thank You*
**Gujarati Title:** *૨૬૦ ગીગાવોટ અને એક દેશ જે "થેંક યુ" કહેવાનું ભૂલી ગયો*

---

## નિબંધ

ગઈકાલે ભારતે ૨૬૦ ગીગાવોટ વીજળીની માંગ પૂરી કરી. નવો રેકોર્ડ. ઉત્તર ભારતમાં ૪૭ ડિગ્રીની ગરમી, AC ની ઘરઘરાટી, ફ્રીજનો ધમધમાટ, અને છતાં ગ્રીડ ટકી રહી. એક પણ બ્લેકઆઉટ નહીં.

પણ ભાઈ, કોને પડી છે?

આપણા દેશમાં વીજળી આવે એ "હક" છે, અને જાય એ "સરકારની નાલાયકી". બન્ને વચ્ચે ક્યાંય "આભાર" શબ્દ આવતો નથી. આપણી માનસિકતા સાવ સીધી છે — જે મળે એ ઓછું, જે જાય એ ગુનો, અને જે ટકે એ "એમાં શું મોટી વાત છે?"

પાંચ વર્ષ પહેલાં યાદ છે? લોડ શેડિંગ એટલે જીવનનો ભાગ. સાંજે સાત વાગ્યે લાઈટ ગઈ એટલે મા કહેતી — "ચાલો, મીણબત્તી લાવો, જમવાનું પતાવી દઈએ." બાળકો ભણતા ઈમરજન્સી લેમ્પ નીચે. ઈન્વર્ટરનો ધંધો ધમધોકાર ચાલતો. અને આપણે? આપણે ગુસ્સે થતા, સરકારને ગાળો દેતા, અને બીજા દિવસે ઓફિસમાં જઈને એ જ ગાળોનું પુનરાવર્તન કરતા — જાણે ગાળો આપવાથી ટ્રાન્સફોર્મર ઠીક થઈ જવાનું હોય.

આજે ૨૬૦ ગીગાવોટ. ૪૭ ડિગ્રીની ગરમીમાં. એક પણ મોટી નિષ્ફળતા વગર. આ એન્જિનિયરિંગનો ચમત્કાર છે. પણ આપણે? આપણે વોટ્સએપ પર "ગુડ મોર્નિંગ" નાં ફૂલોવાળા ફોટા મોકલવામાં વ્યસ્ત છીએ. દેશે શું કર્યું એ વાંચવાનો સમય નથી, પણ "પાડોશીના છોકરાએ વિદેશમાં ઘર લીધું" એ સમાચાર ત્રીસ સેકન્ડમાં આખા સોસાયટીમાં ફેલાય છે.

આ વર્ષે ૨૬.૫ ગીગાવોટ નવી ક્ષમતા ઉમેરાઈ. એકલા સોલારે ૧૮ ગીગાવોટ આપ્યા. પણ આપણા ઘરમાં સોલાર પેનલ લગાવવાની વાત નીકળે એટલે કાકા કહેશે — "અરે ભાઈ, એ બધું દેખાડા માટે છે. વીજળીનું બિલ તો વધવાનું જ છે." એ જ કાકા જે ૪૫ મિનિટ બાથરૂમમાં ગીઝર ચાલુ રાખીને ગીતો ગાય છે, એ જ કાકા જે AC ૧૬ ડિગ્રી પર રાખીને ઉપર રજાઈ ઓઢે છે, એ જ કાકા જે "દેશ બગડી ગયો છે" એવું દિવસમાં સત્તર વાર બોલે છે.

ગ્રીડની ક્ષમતા ૨૭૦ ગીગાવોટ છે. માંગ ૨૬૦ પહોંચી. ૯૬% ઉપયોગ. એટલે કે એક પાવર પ્લાન્ટ બંધ થાય તો આખું ઉત્તર ભારત અંધારામાં. એન્જિનિયરો રાત-દિવસ આ રેતીના કણ જેવી માર્જિન પર બેલેન્સ સંભાળે છે. અને આપણે? આપણે ફેસબુક પર "ભારતનું ભવિષ્ય અંધકારમય છે" લખીને નીચે ભડકતા ઈમોજી મૂકીએ છીએ — એ જ ફેસબુક જે વીજળીથી ચાલતા ફોનમાં, વીજળીથી ચાલતા ટાવર પરથી આવતા ઈન્ટરનેટ પર ખુલે છે.

દેશને હવે ૧૫૦ બિલિયન ડોલરનું પાવર ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જોઈએ છે. ડેટા સેન્ટરો, ઈલેક્ટ્રિક ગાડીઓ, સેમિકન્ડક્ટર ફેક્ટરીઓ — બધાને ૨૪ કલાક વીજળી જોઈએ. પણ આપણે હજુ ચર્ચા કરીએ છીએ કે "પાડોશીએ વાડ ક્યાં બાંધી". દેશ ગીગાવોટમાં વિચારે છે, આપણે ગ્રામમાં ઝઘડીએ છીએ.

સત્ય એ છે કે ગ્રીડ ટકી રહી એ ખબર નથી, કારણ કે જે ટકે છે એને આપણે જોતા જ નથી. માણસ હોય કે મશીન — જ્યાં સુધી તૂટે નહીં, ત્યાં સુધી એની કિંમત નથી. ઘરની પત્ની, ઓફિસનો પટાવાળો, દેશની ગ્રીડ — ત્રણેયને એક જ વ્યવહાર મળે છે: મૌન ઉપયોગ, ઘોંઘાટભરી ફરિયાદ.

૨૬૦ ગીગાવોટ. એક આંકડો. એક ચૂપ સિદ્ધિ. એક એવા દેશમાં જ્યાં ઘોંઘાટ વેચાય છે અને કામ મફતમાં થાય છે.

---

## 🎯 Real but Weird Facts

- ભારતમાં એક સામાન્ય મધ્યમવર્ગીય ઘર વર્ષે જેટલી વીજળી વાપરે છે, એમાંથી લગભગ ૨૦% ફક્ત "ભૂલીને ચાલુ રાખેલા" ઉપકરણોમાં વેડફાય છે — ફેન, લાઈટ, ટીવી જે કોઈ જોતું નથી પણ ચાલુ રહે છે.
- વિશ્વમાં ભારત એકમાત્ર મોટો દેશ છે જ્યાં વીજળીની ચોરી (transmission losses) GDP નો માપદંડ બની ગઈ છે — અમુક રાજ્યોમાં ૩૦% સુધી વીજળી "ગાયબ" થઈ જાય છે.
- સોલાર પેનલ લગાવ્યા પછી ગુજરાતી માણસનો પહેલો પ્રશ્ન બિલ વિશે નહીં, પાડોશી વિશે હોય છે — "એને ખબર પડી કે નહીં કે મેં લગાવ્યું છે?"

---

# Parag Ratanpara

*If you like it, please share it.*

#IndiaPowerGrid #SatireUnplugged #UrbanIndia #SilentAchievements
#વીજળીનીવાર્તા #ગુજરાતીનિબંધ #સમાજનુંઅરીસું #ચૂપસિદ્ધિ