બુલડોઝિંગ પ્રવૃત્તિ

કોઈ સમસ્યા ઉકેલવાના બે રસ્તા હોય છે: એક, સામે ઊભેલી દીવાલને સમજીને દરવાજો શોધવો. બીજો, પીળા રંગનું ભારે મશીન ચાલુ કરીને સીધી દીવાલ તોડી પાડવી. બીજા રસ્તાને વ્યવહારની ભાષામાં બુલડોઝિંગ કહે છે. આ કોઈ તકનીકી સિદ્ધાંત નથી, પણ માનસિકતા છે. જ્યારે કોઈ માણસ કે સંસ્થા પોતાના માર્ગમાં આવતી દરેક નાની-મોટી અડચણ, વાંધો કે સામેવાળાની લાગણી ધ્યાનમાં લીધા વગર આક્રમક રીતે આગળ ધપે છે, ત્યારે એ બુલડોઝિંગ કરે છે. ઘર્ષણ ટાળવાનો આ સૌથી ક્રૂર રસ્તો છે.

આ વિચાર વ્યવસ્થાપન, રાજકારણ અને આધુનિક પેરેન્ટિંગ સાહિત્યમાંથી આવ્યો છે. સંતાન માટે આગળથી તમામ કાંટા સાફ કરી આપતા મા-બાપ માટે 'બુલડોઝર પેરેન્ટિંગ' શબ્દ વપરાતો થયો. પરંતુ કાર્યક્ષેત્રમાં આનો અર્થ વધુ વ્યાપક છે. પોતાના લક્ષ્ય સુધી પહોંચવા માટે પ્રક્રિયા, નિયમો અને અન્ય માણસોના અસ્તિત્વને કચડી નાખીને આગળ વધવાની હિંસક ઉતાવળ એટલે બુલડોઝિંગ. કામ તાત્કાલિક પૂરું થઈ જાય છે, પણ પાછળ જમીન બંજર બની જાય છે.

આ આક્રમકતાનું જોખમ એ છે કે તે લાંબા ગાળાના સંબંધો અને સિસ્ટમનો નાશ કરે છે. તમને લાગે છે કે તમે કાર્યક્ષમ છો, પણ હકીકતમાં તમે ફક્ત બેધ્યાન છો. જે અડચણોને તમે ઉડાવી દીધી, કદાચ એ અડચણો જ તમારા પાયાને મજબૂત રાખતી હતી. પ્રતિકાર વિના મળેલી જીતમાં કોઈ આંતરિક તાકાત હોતી નથી.

આપણા દેશના રમતગમતના સંગઠનો જુઓ, ખાસ કરીને કુસ્તી કે એથ્લેટિક્સ જેવા ઓલિમ્પિક રમતોના ફેડરેશનો. દાયકાઓથી ખુરશી પર બેઠેલા દબંગ પદાધિકારીઓ ખેલાડીઓની વાસ્તવિક જરૂરિયાતો, પસંદગી પ્રક્રિયા કે અસંતોષને સાંભળ્યા વગર પોતાની મનમાની ચલાવે છે. જ્યારે કોઈ પ્રતિભાશાળી ખેલાડી વિરોધ કરે, ત્યારે તેને સાંભળવાને બદલે સત્તાના જોરે તેની કારકિર્દી પર બુલડોઝર ફેરવી દેવામાં આવે છે. છેલ્લે શું થાય છે? મેડલ ભારત ગુમાવે છે અને અધિકારીઓ એરકન્ડિશન્ડ રૂમમાં પ્રેસ કોન્ફરન્સ કરે છે.

જે લોકો રસ્તા સાફ કરવા માટે બુલડોઝર વાપરે છે, તેઓ ભૂલી જાય છે કે એ જ રસ્તે પાછા વળતી વખતે પગ મૂકવા જેવી સપાટ જમીન પણ બચતી નથી.