ક્રિસ્ટલ બૉલ પદ્ધતિ

ભવિષ્ય જોવાનો દાવો કરનારા જ્યોતિષીઓ કાચના ગોળા સામે બેસે છે. આ પદ્ધતિમાં કોઈ ચમત્કાર નથી, પણ તર્ક એ જ છે. નિર્ણય લેતા પહેલાં એક કાલ્પનિક કાચના ગોળામાં જોઈને ભવિષ્યની સ્થિતિ કલ્પી લેવાની. આગામી એક કે બે વર્ષ પછી બજાર ક્યાં હશે, સ્પર્ધકો શું કરતા હશે અને દુનિયા કઈ દિશામાં વળી ગઈ હશે? એ ભવિષ્યને આંખ સામે ચોખ્ખું જોયા પછી, આજના ટેબલ પર પાછા ફરીને યોજના બનાવવાની. મોટા ભાગના લોકો આજની સગવડ જોઈને આવતીકાલ નક્કી કરે છે. આ પદ્ધતિ ઊંધી ચાલે છે: પહેલા આવતીકાલ નક્કી કરો, પછી આજનું કામ શરૂ કરો.

આ વિચાર કયા પુસ્તકમાંથી પહેલી વાર આવ્યો તે ચોક્કસ નથી. બિઝનેસ સ્ટ્રેટેજી અને પર્સનલ કોચિંગમાં આ સાધન વર્ષોથી વપરાય છે. આ માત્ર આશાવાદ નથી. આ પરિસ્થિતિનું અગાઉથી ઓડિટ છે. ભવિષ્યમાં આવનારી મુશ્કેલીઓ, બદલાતા નિયમો અને આર્થિક મંદીને આજે જ વાસ્તવિકતા માની લો. જો બે વર્ષ પછીનું દ્રશ્ય ધૂંધળું દેખાય, તો સમજવું કે તમારી આજના પ્લાનિંગમાં પાયાની ખામી છે.

આપણે ત્યાં માતાપિતા અને વિદ્યાર્થીઓ દસમા-બારમા બોર્ડની પરીક્ષા વખતે આ જ ભૂલ કરે છે. અમદાવાદના કોઈ ક્લાસિસમાં પુત્રનું એડમિશન કરાવતી વખતે પિતા આજના ટ્રેન્ડ જુએ છે. કમ્પ્યુટર એન્જિનિયરિંગમાં આજની તારીખે નોકરીઓ છે, એટલે છોકરાને કોડિંગના ક્લાસમાં બેસાડી દીધો. કોઈ ભવિષ્યનો ગોળો જોવાની તસ્દી લેતું નથી. ચાર વર્ષ પછી ડિગ્રી હાથમાં આવશે ત્યારે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ક્યાં પહોંચ્યું હશે? શું આજની સામાન્ય કોડિંગ આવડત ત્યારે બે કોડીની નહીં થઈ ગઈ હોય? પરિણામ એ આવે છે કે લાખો રૂપિયા ખર્ચ્યા પછી છોકરો એવી લડાઈ માટે તૈયાર થાય છે જે લડાઈ બજારે ક્યારનીય બંધ કરી દીધી છે.

જે માણસ વર્તમાનની આંખે ભવિષ્ય બાંધે છે, એ હંમેશાં જૂનો સાબિત થાય છે. ભવિષ્યના કાલ્પનિક બિંદુ પર જઈને ઊભા રહો. ત્યાંથી પાછળ વળીને આજ તરફ જુઓ. સાચી તૈયારી એ નથી કે જે તમને આજના પેપરમાં પાસ કરાવે. સાચી તૈયારી એ છે જે આવતીકાલના બદલાયેલા નિયમો સામે તમને લાચાર ન થવા દે.

જે લોકો આગળનું જોઈને રસ્તો નથી બદલતા, એમને ઇતિહાસ સીધા અકસ્માતના આંકડામાં ફેરવી નાખે છે.