આઇપોપ સિદ્ધાંત

કમ્પ્યુટર વિજ્ઞાનનો એક જૂનો નિયમ છે: કચરો નાખશો તો કચરો જ બહાર આવશે. માણસના મગજનું પણ આવું જ છે. લેખક રોબિન શર્માએ તેમના પુસ્તક 'ધ એવરીડે હીરો મેનિફેસ્ટો'માં આ વાતને એક નામ આપ્યું: 'આઇપોપ' એટલે કે ઇનપુટ પોઝિટિવિટી, આઉટપુટ પોઝિટિવિટી. સાદો અર્થ એ છે કે તમે દિવસ દરમિયાન આંખ અને કાન વાટે અંદર શું ઉતારો છો, તમારું વર્તન અને પરિણામ બરાબર તેવાં જ બહાર આવશે.

આપણે માનીએ છીએ કે આપણું મન લોખંડી છે. સવારે ઊઠીને ક્રાઇમ ન્યૂઝ વાંચીશું, ટીવી પર ડિબેટની ચીસાચીસ સાંભળીશું કે સોશિયલ મીડિયા પર ઝેરીલી ટીપ્પણીઓ જોઈશું તોય આપણને કશો ફર્ક નહીં પડે. આ અહંકાર ખોટો છે. નકારાત્મકતા ધીમા ઝેર જેવી હોય છે. એ ચૂપચાપ લોહીમાં ભળે છે. માણસ અંદરથી થાકી જાય છે, ચીડિયો બને છે અને તેની સર્જનાત્મકતા ખતમ થઈ જાય છે. મગજ માત્ર એક પ્રોસેસર છે. તમે એને જે કાચો માલ આપશો, તેવો જ માલ એ તૈયાર કરશે.

આ વાતનો સૌથી મોટો દાખલો ક્રિકેટના ડ્રેસિંગ રૂમમાં જોવા મળે છે. કોઈ મહત્ત્વની મેચ પહેલાં ભારતીય ટીમના ખેલાડીઓ અખબારો વાંચવાનું કે સોશિયલ મીડિયાના ટ્રોલિંગ જોવાનું સાવ બંધ કરી દે છે. સુકાની કે કોચ વાતાવરણને બિલકુલ હળવું અને વિશ્વાસથી ભરેલું રાખે છે. જો બેટ્સમેન મેદાનમાં ઊતરતા પહેલાં માત્ર ટીકાઓ અને પોતાની નિષ્ફળતાની ચર્ચાઓ જ મગજમાં ભરશે, તો પિચ પર પહોંચતાં જ તેનું ફૂટવર્ક જામ થઈ જશે. જ્યારે અંદર શાંતિ અને ભરોસો ભરેલો હોય, ત્યારે જ બેટમાંથી અડગ રન નીકળે છે.

આ કોઈ સસ્તી આધ્યાત્મિક સલાહ નથી, જીવનનું કડક એન્જિનિયરિંગ છે. જો તમારે ઉત્કૃષ્ટ પરિણામ જોઈતું હોય, તો તમારા કાન અને આંખના દરવાજે એક કડક ચોકીદાર બેસાડવો પડશે. કોની સાથે બેસો છો, સવારે શું વાંચો છો અને રાત્રે સૂતાં પહેલાં સ્ક્રીન પર શું જુઓ છો, તેનો હિસાબ રાખો. અંદર સૂર્યપ્રકાશ જશે તો બહાર સુવાસ આવશે.

મગજ એ ગટર નથી કે જેમાં દુનિયાભરનો કચરો વહેવા દેવાય; જે વાવશો એ જ લણશો.