લિવિંગ ઇન પરસ્યુટ સિન્ડ્રોમ

કેટલાક માણસો જિંદગીભર દોડવાની તૈયારી જ કરતા રહે છે, ક્યારેય ટ્રેક પર પગ મૂકતા નથી. તેઓ હંમેશાં કંઈક મોટું કરવાના રસ્તે હોય છે. તેમની પાસે ભવિષ્યના ભવ્ય નકશા તૈયાર હોય છે, ડાયરીઓ નોંધોથી ભરેલી હોય છે અને ચાના ટેબલ પર અડધો કલાકમાં આખી દુનિયા બદલી નાખવાની વાતો હોય છે. પણ હકીકતમાં કશું શરૂ થતું નથી. આ માનસિક બીમારીનું નામ છે લિવિંગ ઇન પરસ્યુટ સિન્ડ્રોમ. આ શબ્દ આધુનિક પર્સનલ ડેવલપમેન્ટ સાહિત્યમાંથી આવ્યો છે. તેનો ચોક્કસ સર્જક કોણ હતો તે ઇતિહાસમાં નોંધાયેલું નથી, પણ રોગ જૂનો અને જાણીતો છે.

આ એક અનોખો પ્રકારનો આળસ છે. સામાન્ય આળસુ માણસ ટીવી સામે પડ્યો રહે છે અને જાણે છે કે પોતે સમય બગાડે છે. આ સિન્ડ્રોમનો ભોગ બનેલો માણસ પોતાને વ્યસ્ત માને છે. તે રોજ સવારે નવા લક્ષ્યો લખે છે, યુટ્યુબ પર ઉત્પાદકતા વધારવાના વિડીયો જુએ છે અને પોતાનું નવું રૂટિન કાગળ પર ગોઠવે છે. યોજના બનાવવી એ કામ કરવાનો સસ્તો વિકલ્પ બની જાય છે. મગજને પ્લાનિંગ કરતી વખતે જ કામ પૂરું થઈ ગયાનો સંતોષ મળી જાય છે. પરિણામે અસલ કામ હાથ ધરવાનો વારો ક્યારેય આવતો નથી.

આપણી સરકારી બાબુશાહી આ રોગની રાજધાની છે. સચિવાલયમાં વર્ષોથી નોકરી કરતા કિરીટભાઈને જુઓ. કિરીટભાઈ છેલ્લા પાંચ વર્ષથી સરકારી કાયદાઓ પર પુસ્તક લખવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે. ટેબલ પર લાલ દોરાથી બાંધેલી ચાર ફાઈલો, કોરા ચોપડા અને મોંઘી ફાઉન્ટેન પેન તૈયાર પડી છે. તેઓ રોજ સાંજે સાથી બાબુઓને કહે છે કે આવતા મહિનેથી પ્રકરણ એક શરૂ થશે. મહિનાઓ વીતે છે, કમિટીઓ બદલાય છે, પ્રમોશન આવે છે, પણ પુસ્તકનું પહેલું પાનું ક્યારેય લખાતું નથી. કિરીટભાઈ લખવાની શોધમાં જીવે છે, લખવામાં નહીં.

આ સ્થિતિ સુરક્ષિત લાગે છે. જ્યાં સુધી તમે માત્ર પ્લાન બનાવો છો, ત્યાં સુધી તમે ક્યારેય નિષ્ફળ જતા નથી. કોઈ ટીકા કરતું નથી. પણ આ ભ્રમ સમયની ચોરી કરે છે. કાગળ પરની સંપૂર્ણ યોજના કરતાં જમીન પરનું અધૂરું કામ હંમેશાં ચડિયાતું હોય છે. વાતો કરવી સસ્તી છે, શરૂઆત કરવી મોંઘી છે.

દોડવાની કલ્પના કરીને કોઈ મેરેથોન જીતાતી નથી; બૂટ પહેરીને રસ્તા પર ઊતરવું પડે છે.