મેચમેકર માનસિકતા

કોઈપણ સંબંધની શરૂઆતમાં આંધળી ઉત્સુકતા અને આકર્ષણ કામ કરી જાય છે. પણ આકર્ષણ કોઈ દીર્ઘકાલીન રણનીતિ નથી. માણસ જ્યારે એકલતા કે હતાશામાં નિર્ણયો લે છે, ત્યારે સામે જે મળે તેને સ્વીકારી લેવાની ભૂલ કરે છે. મેચમેકર માનસિકતા આ આવેગજન્ય વલણથી બિલકુલ વિપરીત છે. આ એક એવી સભાન રીત છે, જેમાં લાગણીના ઉભરા કરતાં સામેવાળા સાથેના મૂલ્યો, વ્યવહાર અને લાંબા ગાળાની સુસંગતતાને તટસ્થ નજરે માપવામાં આવે છે. બીજાના લગ્ન ગોઠવતો વચેટિયો જેટલો નિર્લેપ હોય, તેટલી જ સ્પષ્ટતા પોતાના સંબંધોમાં રાખવાની વાત છે.

આ વિચાર સંબંધ-સલાહકાર જેકી ડોર્મને પોતાની ૨૦૨૦ની પુસ્તક ‘મોડર્ન ડેટિંગ સક્સ’માં રજૂ કર્યો હતો. એમનો મૂળ મુદ્દો પ્રેમ અને ડેટિંગ પૂરતો સીમિત હતો, પરંતુ તેનો વ્યાપ અંગત જીવન કરતાં ક્યાંય મોટો છે. માણસ જ્યારે ખુદ નિર્ણય લેવાનો કર્તા બને છે, ત્યારે તે તાત્કાલિક જરૂરિયાત સામે ઝૂકી જાય છે. ત્રીજી વ્યક્તિ બનીને પોતાની જ પરિસ્થિતિને જોવાની ટેવ પડતી નથી. વ્યાવસાયિક જગતમાં આ જ ભૂલ સૌથી વધુ નુકસાન પહોંચાડે છે.

ધારો કે ભારતના રિટેલ ક્ષેત્રની કોઈ જૂની એફએમસીજી કંપની છે. તેને બજારમાં અસ્તિત્વ ટકાવવા તાત્કાલિક નવી ઉંમરની ડિજિટલ બ્રાન્ડ સાથે ભાગીદારી કરવી છે. દબાણ એટલું મોટું હોય છે કે પહેલું મળેલું મોટું નામ જોઈને કંપનીના ડિરેક્ટરો કરાર કરી લે છે. બંને વચ્ચે વર્ક-કલ્ચર અને મૂલ્યોનો કોઈ મેળ હોતો નથી. પરિણામે વર્ષ પૂરું થતાં કરોડો રૂપિયા ડૂબે છે. જો કંપનીએ તાત્કાલિક ચમક પાછળ દોડવાને બદલે એક પ્રોફેશનલ મધ્યસ્થીની જેમ શાંતિથી ગુણદોષ ચકાસ્યા હોત, તો ખોટો સોદો અટકી ગયો હોત.

સંબંધ હોય કે કોર્પોરેટ પાર્ટનરશિપ, આવેગમાં લીધેલા નિર્ણયોનું આયુષ્ય લાંબું નથી હોતું. જ્યારે તમે સામેવાળી વ્યક્તિ કે પક્ષને તમારી અસલામતીના ચશ્માથી જોવાનું બંધ કરી દો, ત્યારે જ સાચું ચિત્ર દેખાય છે. તટસ્થતા ક્રૂર લાગે ખરી, પણ તે છેતરાવા કરતાં હજાર દરજ્જે સારી છે.

જે સોદો ઉત્સાહના અંધાપામાં થાય છે, તે મોટે ભાગે કોર્ટના પગથિયે અથવા પસ્તાવાની ખાઈમાં પૂરો થાય છે.