વ્હોટ-વ્હાય-વ્હોટ નિયમ

કોર્પોરેટ જગતની સૌથી મોટી બીમારી કઈ? નકામી મીટિંગો. લોકો કલાકો સુધી એસી રૂમમાં બેસીને ચા પીવે છે, પાવરપોઇન્ટ જુએ છે અને બહાર આવીને પૂછે છે કે આખરે નક્કી શું થયું? આ આળસને રોકવા માટે બિઝનેસમેન રહીમ ચરાણિયાએ એક સીધો રસ્તો આપ્યો: વ્હોટ-વ્હાય-વ્હોટ રુબ્રિક. કેલેન્ડરમાં કોઈપણ મીટિંગ નોંધતાં પહેલાં ત્રણ સવાલના લેખિત જવાબ આપવા પડે. પહેલું 'વ્હોટ'—ચર્ચાનો ચોક્કસ મુદ્દો કયો છે? બીજું 'વ્હાય'—ઈમેલ કે ફોનથી વાત પતી શકે તેમ હોવા છતાં આમને-સામને બેસવાની જરૂર શા માટે પડી? અને ત્રીજું 'વ્હોટ'—આ બેઠકનો સૌથી આદર્શ નિકાલ કે પરિણામ શું હોવું જોઈએ?

આ વિચાર ૨૦૨૩માં 'ધ વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલ'માં ચર્ચામાં આવ્યો. દુનિયાભરના મેનેજરો પોતાના સમયનો મોટો હિસ્સો બીજા લોકોની અનિર્ણાયકતા સાંભળવામાં વેડફી નાખે છે. આ મોડેલ બેઠક બોલાવનારની જવાબદારી નક્કી કરે છે. જો તમારી પાસે એજન્ડા સ્પષ્ટ નથી, તો તમારી પાસે બીજાના અડધા કલાક ચોરવાનો કોઈ અધિકાર નથી.

આપણા દેશમાં પણ સમયની બહુ કિંમત નથી. આપણે ત્યાં વાતચીત એ જ કામ માનવામાં આવે છે. પણ વગર ધ્યેયની મીટિંગ એ શુદ્ધ આળસનું સત્તાવાર પ્રદર્શન છે. જે દિવસે તમે પરિણામ અગાઉથી નક્કી કરવાનું શીખી જશો, તે દિવસે અડધી પંચાત આપોઆપ બંધ થઈ જશે. ફોકસ વધારવા માટે વાતચીતની લંબાઈ નહીં, દિશાની ધાર કાઢવી પડે.

ભારતીય ક્રિકેટ ટીમની રણનીતિ આ બાબત સરસ રીતે સમજાવે છે. ડ્રેસિંગ રૂમમાં કોચ અને કેપ્ટન આખી ટીમની બેઠક કલાકો સુધી લંબાવતા નથી. ટેબલ પર સીધા ત્રણ મુદ્દા મૂકવામાં આવે છે. આજે સામે કઈ ટીમ છે અને કઈ પિચ છે? વિરોધી ઓપનરને વહેલો આઉટ કરવા માટે જ ટીમ મીટિંગ કેમ જરૂરી બની? અને છેલ્લું પરિણામ—આપણે પાવરપ્લેમાં કેટલા રન આપવા તૈયાર છીએ અને ફિલ્ડિંગ પ્લાન શું રહેશે? જો આ ત્રણ સ્પષ્ટતા ન હોય તો બ્રેઇનસ્ટોર્મિંગ માત્ર ચા-નાસ્તાની ઔપચારિકતા બનીને રહી જાય છે.

જે મીટિંગનું અંતિમ પરિણામ અગાઉથી ખબર ન હોય, તેનો અંત માત્ર થાકમાં જ આવે છે.