સફેદ ઝંડી પદ્ધતિ

વાતચીત શરૂ કરવી સહેલી છે. તેને યોગ્ય સમયે માનભેર પૂરી કરવી મુશ્કેલ છે. મોટા ભાગના લોકો અણગમતી ચર્ચામાંથી ભાગવા માટે જૂઠું બોલે છે. ફોન રણકવાનો ઢોંગ કરે છે અથવા બાથરૂમનું બહાનું કાઢે છે. આ કંગાળ રસ્તાઓ છે. કાર રેસિંગમાં જ્યારે છેલ્લો રાઉન્ડ બાકી હોય ત્યારે રેફરી સફેદ ઝંડી ફરકાવે છે. એનો અર્થ થાય છે: હવે છેલ્લી ઘડી આવી ગઈ છે, તૈયાર રહો. વાતચીતમાંથી સન્માનપૂર્વક છૂટા પડવાની આ કળાને સફેદ ઝંડી પદ્ધતિ કહે છે.

આ વિચાર સંબંધો અને વાતચીતના નિષ્ણાત રશેલ ગ્રીનવાલ્ડનો છે અને સંચાર નિષ્ણાત મેટ અબ્રાહમ્સે તેને લોકપ્રિય બનાવ્યો. નિયમ સીધો છે. અચાનક ગાયબ થવાને બદલે સામેવાળાને સંકેત આપો કે આ આપણો છેલ્લો મુદ્દો છે. 'મારે હવે નીકળવું પડશે પણ જતા પહેલાં એક છેલ્લી વાત જાણી લઉં...' એમ કહીને ચર્ચાને આખરી ઓપ આપો. આનાથી સાંભળનારને આંચકો નથી લાગતો અને વાતમાં કોઈ કડવાશ પણ નથી રહેતી.

આપણે ત્યાં સામાજિક કે વ્યાવસાયિક મેળાવડાઓમાં લપેટાઈ જવાની બીમારી બહુ સામાન્ય છે. સામેવાળો વ્યક્તિ બોલ્યા જ કરે અને તમે અકળાયા કરો. અંદરથી ચીડ ચડે અને મોં પર ખોટું સ્મિત ચોંટાડી રાખવું પડે. સફેદ ઝંડી આગળ ધરી દેવાથી તમે વાતની લગામ તમારા હાથમાં લઈ લો છો. સમયની બચત થાય છે અને સંબંધની ગરિમા પણ સચવાય છે.

અમદાવાદના માણેકચોકમાં કાપડની પેઢી ચલાવતા હસમુખભાઈને જુઓ. કોઈ જૂનો વેપારી આવીને ચા પીતાં પીતાં અડધો કલાક દેશની રાજનીતિ કે શેરબજારની પંચાત ખેંચે. હસમુખભાઈ મોં નથી બગાડતા. તેઓ સીધું કહે છે: 'શેઠ, પાંચ મિનિટમાં મારો મુનીમ હિસાબ લઈને આવે છે, પણ ઊભા થતાં પહેલાં મને કહો કે પેલા તાકાનો સોદો ફાઇનલ ક્યારે કરીએ છીએ?' સામેવાળાને ખબર પડી જાય છે કે હવે રવાના થવાની ઘડી આવી ગઈ છે. વેપારનો વેપાર રહે છે અને સંબંધ પણ નથી બગડતો.

ચર્ચા લંબાવવી એ બડબડાટ છે, સમયસર આખરી સિગ્નલ આપીને નીકળી જવું એ ખરી મુત્સદ્દીગીરી છે.