સફેદ ટ્રાફિક લાઈટ

લાલ એટલે થોભો, લીલો એટલે આગળ વધો અને પીળો એટલે ચેતો. આ નિયમ આખી દુનિયા જાણે છે. પણ નોર્થ કેરોલિના સ્ટેટ યુનિવર્સિટીના સંશોધક અલી હાજબબાઈ અને તેમની ટીમે ટ્રાફિક સિગ્નલ પર ચોથા રંગની દરખાસ્ત કરી: સફેદ લાઈટ. આ વિચાર ભવિષ્યની ઓટોમેટિક કે ડ્રાઈવરલેસ કારો માટે છે. જ્યારે ચાર રસ્તા પર ઘણી બધી સ્માર્ટ કાર એકબીજા સાથે વાયરલેસ સંપર્કમાં આવીને જાતે રસ્તો નક્કી કરી લે, ત્યારે સિગ્નલ સફેદ થઈ જાય છે. સફેદ લાઈટનો અર્થ બહુ સાદો છે: તમારા મગજના ઘોડા દોડાવવાનું બંધ કરો અને આગળની ગાડી જે કરે છે તેની પાછળ ચાલ્યા કરો.

આ મોડેલ માત્ર વાહનો પૂરતું સીમિત નથી. એ માનવ સ્વભાવ અને નિર્ણયશક્તિની એક ઊંડી સમસ્યા ઉકેલે છે. જ્યારે સિસ્ટમમાં આપણા કરતાં વધારે સક્ષમ પરિબળો તાલમેલ સાધી રહ્યા હોય, ત્યારે દરેક માણસે પોતાનું સ્વતંત્ર દિમાગ ચલાવવાની જરૂર હોતી નથી. માણસ જ્યારે વચ્ચે પોતાની અંગત હોશિયારી વાપરવા જાય છે ત્યારે ટ્રાફિક જામ થાય છે. સફેદ લાઈટ એટલે પોતાની અહંકારયુક્ત પહેલ છોડીને આગળ ચાલનારના પ્રવાહમાં ભળી જવાની મોકળાશ.

આપણા ભારતીય ઘરસંસારમાં આ સફેદ લાઈટની સૌથી વધુ જરૂર પડે છે. ધારો કે સંયુક્ત કુટુંબમાં સાસુ અને વહુ વચ્ચે રસોડાના અધિકાર બાબતે અંદરખાને એક અઘરો સંવાદ ચાલી રહ્યો છે. બંને પોતપોતાની રીતે સમજુ છે અને દિવસોના ઘર્ષણ પછી આખરે બંનેએ એકબીજાની સ્પેસ સ્વીકારીને કૂકિંગનો ચોક્કસ તાલમેલ બેસાડી લીધો છે. હવે વચ્ચે પેલા પતિદેવ પોતાની સસ્તી સલાહો લઈને કૂદી પડે છે. એ બંને પક્ષે સમાધાન કરાવવા જાય છે અને વાત વધારે વણસે છે.

આવા સમયે સમજદાર દીકરા કે પતિ માટે સફેદ લાઈટ ચાલુ થવી જોઈએ. જ્યારે ઘરના બે મુખ્ય પક્ષો આપસમાં ગતિ પકડી રહ્યા હોય, ત્યારે ત્રીજા પક્ષે નવો રસ્તો શોધવા બ્રેક કે એક્સિલરેટર દબાવવાનું ન હોય. ચૂપચાપ પ્રવાહની પાછળ લાઈનમાં ચાલવાનું હોય. કોઈ પણ જટિલ વ્યવસ્થામાં ક્યારેક તમારો શ્રેષ્ઠ ફાળો એટલો જ હોય છે કે તમે વચમાં ન પડો.

જ્યાં વ્યવસ્થા આપોઆપ ગોઠવાઈ રહી હોય, ત્યાં અણસમજુ ડહાપણ અકસ્માત જ સર્જે છે.