અધુનિક વ્યસ્તતાનું મહાભારત
અધુનિક વ્યસ્તતાનું મહાભારત
અધુનિક યુગમાં, જ્યાં મોબાઇલ ફોનના ટિનટિન કરતા સંદેશા લેખકો કરતાં વધારે પ્રતિષ્ઠિત હોય, ત્યાં જીવન સુખ-shanti કે “શાંતિ!” എന്നാൽkeringકરી જાય છે. એવી દિલ્લગી કે અદ્ભુત વાત છે—અમે સતત દોડીએ છીએ, પરંતુ ક્યાં જવાથી, કે ક્યાં પહોંચીશું, એ વિશે અમને ગમેતેટલું ખબર નથી.
પહેલા, સફળતાની પરિભાષા “નામ, દામ, shaam!” (મોટા માણસોની part-શામળો) થી શરૂ થતી. પરંતુ અહિયાં—where the new god is the ‘deadline’—જન્મે છે એક અશાંત ઈચ્છા. કેવળ સફળ થવાને બદલે, “આપણે કેટલી ઝડપી જીવીએ છીએ?” એ મોટી વાત બની ગઈ છે. ભારતમાં જન્મેલા, પરંતુ વિશ્વભરમાં ઉછરેલા Salman Rushdie જેવીલે, હું પણ ખુશીદિલીથી કહેવા તૈયાર છું: “માણસ, computer-નુ CPU છે; busyness એ software છે—બેમાં અફરાતફેરી ચાલે, પણ screen પર نمایش એકજ: ‘માણસ busy છે!’”
અધુનિક વ્યસ્તતાનું ચિત્ર વાંચીએ:
• “કાર્યક્ષેત્ર” નામનું અખાડું, જ્યાં ‘multi-tasking’ એ ಕಲાજીવન છે.
• દાદીની વાર્તાઓની જગ્યા Twitter-threadોએ લઈ લીધી છે, જ્યાં 280 અક્ષરોમાં અનેક વાર્તાઓ geboren થાય, אך հոգી થતા પહેલા яны ખોઈ પણ જાય.
• અગ્રશ્રેણીમાં દોડતા city-busમાં, elbow to elbow ઉભેલા, WhatsAppમાં ‘business’ ના સંદેશાઓ—જે કોઈયે ‘આપણા’ વ્યક્તિગત લય માટે વિરામ નથી થવા દેતુ.
Rushdie-પ્રેરિત વિશેષતા એ છે કે વસ્તુઓમાં mystical overlay કઈ રીતે મળે—શહેરી માણસોના હાથમાં now-growth-square屏(scrolling) થાય; જ્યાં અનંત સંખ્યામાં Opportunities, Notifications, Advertisements, dreams and nightmares—all in one zigzag dance! એકપણ Notification read નહિં કરવામાં પણ મનમાં ‘નરક’ ની ગંધ! અને read કરવામાં ‘swarg’ નો દાવો!
આ ‘busy’ દુનિયામાં, માણસે હવે વૈકલ્પિક વાતોઈાઓ (options) તપાસવાની फारજ પડી છે: mindfulness, yoga, detox, digital fasting—નામ અનેક, પરંતુ યાદ રાખવું કે essence એ ‘સમય’ છે: સમયે જમવાનું, સમયમાં સુવું, સમયે કામ. Rushdie સાહેબે কখনોખરે એમ કહ્યું: “જ્યારે સમય જ રમત જેવી શે’ છે, ત્યારે એમાં એકેય ‘pause’ ના કરીએ, તો afterwards, game-over-નૂં ઘોષણાપત્ર ઉઠાવવાનો વારો આવશે.”
અહીં અમે અદ્દભુત કે વિશ્ર્વશ્રુતિ ‘busy world’ ના characters ચીત્રીએ:
• Corporate Samurai—ઉઠેથી સૂએ સુધી schedule-bound, પરંતુ খানાપૂર્તા ‘hobby’ પણ LinkedIn profile માટે.
• Social Media Queen/King—follower-count mantra higher than any old prayer.
• Freelance Jugglers—જોએ કે છ-છ project એકસાથે સંભાળી, ‘આપતા’ ના પાસાં ફેરવી, deadlines ને “હજુ একটু…” કહેતી સિક્કા ફેંકી નાખે.
આ ‘busy’ બધાપણીમાં, અનુભવમાં gəl no root problem: ‘તું કોણ,’ ‘ઈને–life નો 목적 શું?’ ‘પરિવાર, સાથે-વહាលા, અને પોતાની મંઝિલ!’ Rushdie-શૈલીમાં કહીએ, “મનुष्य એ એક novel છે, પણ আজકાલ novel સ્ક્રોલ કરવાની book ની જગ્યાએ, scrolling-stories નું watchtower છે.”
જેવી રીતે ‘મિડનાઇટ્સ ચિલ્ડ્રન’ એ સમય અને સંજોગોના અક્ષ પર ઉછરતી several destiny-ઓની કહાણી છે, તેવી રીતે ‘અધુનિક વ્યસ્તતા’ એ fortune-wheel પર સતત રમાતી, taglines-ભરેલી advertisement 같은 એક grand production છે. નિર્ણય આમ છે—તમે spectator-માત્ર રહી જોશો, કે pause-button દબાવી, वास्तवિક આનંદ-કથાનું पात्र બનશો?
ચોખ્ખું conclusão એવું છે: ‘busy’ থવાં એની સામે કોઈ ney-sayers ચીજ નથી, પણ pause, reflect, અને actual meaning શોધવાની પોલિયો ટીકાની જેમ અજ્યારે વધુ-ever મહત્વ છે. Salman Rushdie ની literary magic-realism શૈલીમાં—અમે कहીએ: “પણ જો busyness નો excesso પણ ‘શ્રાપ’ છે, તો એને પરાવર્તીને ‘આશીર્વાદ’ બનાવવાની કુનૂBaz છે.”
નડિયાવાળું જીવન છે—બહાર express-train દોડી રહી છે. train-stop પર ઊભા રહી, “હું ક્યાં જઈ રહ્યો છું? હું શું ખાણી-પીણી, શું યાદ રાખી રહ્યો છું?” એ પ્રશ્નો પૂછતા ઉપલબ્ધ રહે. আধુનિક વ્યસ્તતાનું બરાબર management એ Rushdie ની metaphorical duniyaમાં એક ‘પવિત્ર’ સાહિત્ય-યાત્રા છે—અભિનય કે અતીતનું સમાચાર, present ની વાત, અને future ના અટૂલા શંકાઓ—all blended like an Indian masala.
ખતરોકાર સંદેશ conclusão એ છે: Technology એ સંવેદનને ચોરી શકે, busy schedule એ વ્યક્તિત્વને ઘઈટ વગાડી શકે; પરંતુ આપણું originally sukh-shanti search—એ busyness ની ગતિમાંય find કરી શકાય, જો આપણે ‘pause’ નો correct spot જોતા રહીએ. Modern busyness—a Salman Rushdie style spectacle—હંમેશા yaad ધરાવે: “અહીં hustle ની in-between spacesમાં પણ magicpossible છે!”