બેરોજગારીની અફવા
**૯. બેરોજગારીની અફવા** — *પરાગ રતનપરા*
શું છે? એક WhatsApp મેસેજ આવે — "સાંભળ્યું? ફલાણી કંપનીએ બે હજાર જણ કાઢ્યા." કોઈએ ચકાસ્યું નથી. કોઈએ સ્રોત પૂછ્યો નથી. પણ દસ મિનિટમાં એ મેસેજ શહેરના દરેક પિતાના ફોન સુધી પહોંચી ગયો. દરેક પિતા પોતાના દીકરાને ફોન કરે — "બેટા, સાચવીને રહેજે." દીકરો ઓફિસમાં ડરીને બેસે. બોસને હા માં હા કહે. પગાર વધારો માંગતો નથી. નવી નોકરી શોધતો નથી. રજા લેતો નથી.
શા માટે? કારણ કે ડર મફત મજૂર બનાવે છે. કંપનીને લે-ઓફ કરવાની જરૂર પણ નથી પડતી — માત્ર અફવા પૂરતી છે. અફવા એ મેનેજમેન્ટનું સૌથી સસ્તું સાધન છે. HR ની મીટિંગમાં કોઈ કહેતું નથી, પણ બધા જાણે છે — ડરેલો કર્મચારી એ શ્રેષ્ઠ કર્મચારી. પ્રશ્નો પૂછતો નથી, ફક્ત આભાર માને છે કે હજી નોકરી છે.
કેવી રીતે? છાપું છાપે — "આર્થિક મંદીનો ભય." લોકો ખર્ચ ઘટાડે. દુકાનો ખાલી. દુકાનદાર નોકર કાઢે. નોકર કપાયો એટલે છાપું બીજા દિવસે છાપે — "જુઓ, અમે કહ્યું હતું ને." છાપું પ્રબોધક બની જાય. એણે ભવિષ્ય ભાખ્યું એટલે નહીં, એણે ભવિષ્ય બનાવ્યું એટલે. ભવિષ્યવેત્તા અને ગુનેગાર વચ્ચેનો ફરક માત્ર પ્રિન્ટિંગ પ્રેસ છે.
---
**૧૦. અમીરોની નકલ** — *પરાગ રતનપરા*
શું છે? એક ધનવાન માણસ સવારે લીંબુ પાણી પીએ છે. છાપું છાપે — "અબજપતિનું સવારનું રહસ્ય: લીંબુ પાણી." બીજા દિવસે આખું શહેર લીંબુ પાણી પીએ છે. કોઈ અબજપતિ બનતું નથી. લીંબુવાળો ધનવાન થાય છે. એ પણ પછી લીંબુ પાણી પીવા લાગે છે. ચક્ર પૂરું.
શા માટે? કારણ કે માણસ માને છે કે સફળતા એ ટેવોનો સરવાળો છે. જો ધનવાન વહેલો ઉઠે છે, તો વહેલા ઉઠવાથી ધનવાન થવાય. જો ધનવાન ધ્યાન કરે છે, તો ધ્યાન કરવાથી ધનવાન થવાય. કોઈ પૂછતું નથી કે ધનવાનના દાદા પાસે પહેલેથી કારખાનું હતું કે નહીં. એ પ્રશ્ન અસભ્ય ગણાય. નકલ સભ્ય ગણાય.
કેવી રીતે? આખો ઉદ્યોગ આના પર ચાલે છે. પુસ્તકો છપાય — "સફળ લોકોની સાત આદતો." કોર્સ ચાલે — "અબજપતિનું માઇન્ડસેટ." સેમિનાર ભરાય જ્યાં મધ્યમવર્ગ હજાર રૂપિયાની ટિકિટ લઈને સાંભળે કે કરોડપતિ કેવી રીતે બનાય. સેમિનારવાળો કરોડપતિ બને. શ્રોતા ઘરે આવીને ડાયરી લખે. ડાયરી લખવાથી કોઈ ધનવાન થયું નથી, પણ ડાયરી વેચનાર જરૂર થયો છે. અર્થશાસ્ત્રનો આ એકમાત્ર નિયમ છે જે ક્યારેય ખોટો પડતો નથી — પાવડો વેચનાર હંમેશા સોનું ખોદનાર કરતાં વધુ કમાય છે.
---
દસેદસ નિબંધ પૂરા. જો કોઈ નિબંધનો સૂર વધુ તીખો જોઈતો હોય, અથવા કોઈ વિષય બદલવો હોય, તો કહેજો.