ગુજરાતી કહેવતોનો કમાલ: આપણી અજીબ જ્ઞાન

# ગુજરાતી કહેવતોનો કમાલ: આપણી અજીબ જ્ઞાન

*નમસ્કાર મિત્રો!* શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે ગુજરાતીઓ વેપારમાં એટલા હોશિયાર કેમ છે? એ માત્ર તેમના ધંધાના જીન્સ નથી - એ એટલા માટે છે કે તેઓ એવી કહેવતો સાંભળીને મોટા થયા છે જે બિલકુલ અર્થ ધરાવતી નથી! આ કહેવતો આપણું ગુપ્ત હથિયાર છે - તમારી સ્પર્ધાને એટલી બધી મૂંઝવી નાખો કે તેઓ આત્મસમર્પણ કરે જ્યારે તમે સોદો લઈને ચાલ્યા જાઓ! ચાલો હું તમને 10 સૌથી મજેદાર અને વિચિત્ર ગુજરાતી કહેવતો વિશે જણાવું જે શેક્સપિયરને પણ "આ શું છે...?" એવું કહેવા મજબૂર કરી દે.

## ૧. "આંધળાને આંધળો કહે છે, બે આંખો ફૂટી જાય"

વિચાર કરો. જો બંને લોકો પહેલેથી જ અંધ છે, તો કઈ આંખો ફૂટશે? આ એવું છે જેમ કે મારા પોતાના સંદેશમાં 16 જોડણીની ભૂલો હોવા છતાં હું બીજાના લેખનની ટીકા કરું છું. આપણા ગુજરાતીઓએ કટાક્ષ શૈલી શોધી કાઢી હતી જ્યારે તે ફેશનેબલ બની તે પહેલાં. આ કહેવત મૂળભૂત રીતે કહે છે "પોતાને જોયા વિના બીજાને ટીકા ન કરો", પરંતુ વધારાની નાટકીય આંખો ફૂટવાની અસરો સાથે.

## ૨. "ઘોડા વેચીને ગધેડા ખરીદવા"

આ એવું છે જેમ કે તમારો આઈફોન વેચીને નોકિયા 3310 ખરીદવો. ધંધાની સમજ? શૂન્ય. મનોરંજન મૂલ્ય? અનંત! છતાં આપણામાંથી કેટલા લોકો જૂનો ફોન સારી રીતે કામ કરતો હોવા છતાં નવીનતમ ફોન પર અપગ્રેડ કરે છે? આપણે બધા આ કહેવત પ્રમાણે જીવીએ છીએ, જ્યારે આપણા ₹1.5 લાખના ફોનથી ઇન્સ્ટાગ્રામ પર #મિનિમલિસ્ટલાઇફસ્ટાઇલ પોસ્ટ કરીએ છીએ.

## ૩. "ખાવા ના હોય તેના કાકા ખોટા"

બિચારા કાકા! આ કહેવત દર્શાવે છે કે આપણે કેવી રીતે આપણા પોતાના નિર્ણયો માટે બીજાને દોષ આપીએ છીએ. "હું જિમમાં જાઉં, પણ ટ્રેનર બહુ કડક લાગે છે." "હું સ્વસ્થ ખોરાક ખાઉં, પણ મમ્મી એટલું સરસ ફરસાણ બનાવે છે." આપણા ગુજરાતીઓએ સ્વ-સહાય પુસ્તકો આપણને જ આ વાત કહીને લાખો કમાવે તે પહેલાં જ સદીઓ પહેલાં આપણા બહાના બનાવવાના વ્યવહારને ઓળખી લીધો હતો!

## ૪. "નાચવું નથી આવડતું ને આંગણું વાંકું"

આ દરેક સ્પર્ધક છે જે કોરિયોગ્રાફરને દોષ આપે છે. "ફ્લોર લપસણો હતો!" "સંગીત ઝડપી હતું!" એ માની લો કે તમારા બે ડાબા પગ છે અને તમારી લયની સમજ સરકારી કચેરીના કામના પ્રવાહને મળતી આવે છે. આવતી વખતે જ્યારે તમારા બોસ પૂછે કે પ્રેઝન્ટેશન કેમ તૈયાર નથી, ત્યારે કહેવાનો પ્રયાસ કરો "સર, પાવરપોઇન્ટ વાંકી હતી." પછી મને જણાવો કે કેવું ચાલ્યું!

## ૫. "બૂડતાને તરણું"

કેટલું નાટક! કેટલી તીવ્રતા! કેટલું... અવ્યવહારુ! એક તરણું? ખરેખર? લાઇફજેકેટ કે દોરી નહીં? ફક્ત એક પીવાનું તરણું? આ અંતિમ ગુજરાતી આશાવાદ છે - અમારો ધંધો નિષ્ફળ જાય છે ત્યારે પણ, અમે વિચારીએ છીએ કે દૂરના સંબંધી પાસેથી એક નાનું કરજ બધું બદલી નાખશે. "બસ, એક વાર મોટાભાઈને મળવા દો, પછી જુઓ મારો સ્ટાર્ટઅપ!"

## ૬. "ગધેડા પાસે ગીત ગાવા બરાબર"

આ હું મારા દાદાજીને ક્રિપ્ટોકરન્સી સમજાવું છું. અથવા મારા મારવાડી મિત્રને સમજાવું છું કે શા માટે આપણે બિલ વહેંચવું જોઈએ. કેટલાક યુદ્ધો ફક્ત લડવા લાયક નથી, છતાં અમે ગુજરાતીઓ કોશિશ કરીએ છીએ કારણ કે "સમજાવવાનો પડકાર" આપણા લોહીમાં છે. આપણે હાર માનવાને બદલે દીવાલ સાથે દલીલ કરવાનું પસંદ કરીએ છીએ. ધંધાની માનસિકતા, તમે જુઓ છો?

## ૭. "ઓલ્યાના મા મરે ને આલ્યાનીયે આંખમાં આંસુ"

"ધ્યાન ખેંચવા"ની મૂળ વ્યાખ્યા! આ એવા લોકો જેવું છે જે બીજાના લગ્નને પોતાના વિશે બનાવે છે. "હાં, રિયાના લગ્ન છે, પણ શું તમે મારો પોશાક જોયો?" વ્યાવસાયિક શોક કરનારાઓ, વ્યાવસાયિક ઉજવણી કરનારાઓ - અમે ગુજરાતીઓ સ્વીકારીએ છીએ કે કોઈપણ પ્રસંગ નાટક રાણીઓ સ્પોટલાઇટ ચોરી લેતી વખતે પૂર્ણ થતો નથી!

## ૮. "પાંચ આંગળીએ ઘી નથી ચાટતા"

શું તમે ઉંધિયુ અને ઘી સાથે ગુજરાતી સાથે મળ્યા છો? અમે નિશ્ચિતપણે પાંચેય આંગળીઓથી ઘી ચાટીએ છીએ, પછી વધુ માંગીએ છીએ! આ કહેવત સ્પષ્ટપણે ગુજરાતી થાળીની શોધ પહેલાં બનાવવામાં આવી હતી. આપણા પૂર્વજો સંયમ શીખવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા જ્યારે એક સાથે ગ્રહ પર સૌથી વધુ આહલાદક વાનગીઓ બનાવી રહ્યા હતા. મિશ્રિત સંકેતો, બહુ?

## ૯. "મોઢે મીઠું બીડી સૂંઘી"

મૂળ બે મોઢાની વર્તણૂક માર્ગદર્શિકા! સામે મીઠું બોલવું, પાછળથી ષડયંત્ર રચવું. આ એ મિત્ર છે જે કહે છે "તમારો સ્ટાર્ટઅપ આઇડિયા અદભુત છે!" જ્યારે કોઈ બીજાને મેસેજ કરી રહ્યો છે "શું તમે માની શકો છો આ પાગલ શું કરવા માંગે છે?" ગુજરાતીઓએ કોર્પોરેશનો અસ્તિત્વમાં આવે તે પહેલાં કોર્પોરેટ રાજકારણની શોધ કરી. આશ્ચર્ય નથી કે અમે બોર્ડરૂમ પર રાજ કરીએ છીએ!

## ૧૦. "વહુ વાળી જાય ને દીયર ગાય ખોળે"

મને માફ કરજો, શું? આ કારણ છે કે આપણી પાસે સારી વસ્તુઓ હોઇ શકતી નથી! એવું વિચિત્ર દૃશ્ય જે માત્ર એવા વ્યક્તિના મનમાં અસ્તિત્વ ધરાવી શકે જેણે રાત પહેલા ખૂબ ગાંઠિયા ખાધા હોય. તે મૂળ અજીબ વર્તન ઉજાગર કરે છે જે ઇન્સ્ટાગ્રામ સ્ટોકિંગ પહેલાં અસ્તિત્વમાં હતું. જો આ સાબિત નથી કરતું કે આપણા પૂર્વજો પાસે વિનોદી સ્વભાવ હતો, તો બીજું કંઈ નહીં!

તો આવતી વાર જ્યારે તમે આ કહેવતો સાંભળો, ત્યારે યાદ રાખો કે તે માત્ર અજીબ કહેવતો નથી – તે પુરાવો છે કે ગુજરાતીઓએ સદીઓ પહેલાં મૂંઝવણ, વિરોધાભાસ અને કોમિક ટાઇમિંગની કળા હસ્તગત કરી હતી. અમે કહેવતોમાં સ્ટેન્ડ-અપ કોમેડી કરી રહ્યા હતા જ્યારે બીજાઓ હજુ લખવાની રીત શોધી રહ્યા હતા!

*બસ, એક મિનિટ!* આવતી વાર જ્યારે કોઈ ગુજરાતી તમને આ કહેવતોમાં વીંટળાયેલી ધંધાની સલાહ આપે, ત્યારે હસો, માથું હલાવો અને પછી તદ્દન વિપરીત કરો. કદાચ તેઓ પણ એજ કરી રહ્યા છે!

— પરાગ રતનપારા

*જો તમને ગમે તો કૃપા કરીને શેર કરો, નહીંતર ખુલ્લેઆમ ટીકા કરો. અમે સાંભળી શકીએ છીએ!*