સંડાસના બ્રશથી અમેરિકન ડ્રીમ સુધી: મોટેલવાળા પટેલોને સલામ

**Toilet Brush to American Dream: A Salute to the Motel Patels**
**સંડાસના બ્રશથી અમેરિકન ડ્રીમ સુધી: મોટેલવાળા પટેલોને સલામ**

પરાગ રતનપરા

આપણા ગામમાં એક રિવાજ છે. જે માણસ પાંચ વીઘાનો ખેડૂત હોય, એ પણ ઘરે પોતાની થાળી ઉપાડીને ચોકડીએ નથી મૂકતો. "એ તો બૈરાંનું કામ." અને જો ભૂલથી કોઈ દીકરો ઘરનું સંડાસ સાફ કરતો પકડાઈ જાય, તો સમાજમાં ચર્ચા શરૂ થાય: "ભાઈનું શું થયું? મગજ ઠેકાણે તો છે ને?"

હવે આ જ દીકરાને પ્લેનમાં બેસાડો. વીસ કલાક પછી એ ઊતરે અમેરિકામાં. અને ત્રીજા દિવસે રાત્રે બે વાગ્યે એ રૂમ નંબર 114નું સંડાસ ઘસતો હોય, જ્યાં કોઈ અજાણ્યો ટ્રક ડ્રાઈવર આખી રાતનો ઈતિહાસ છોડીને ગયો હોય. ગામમાં જે કામ "નીચું" હતું, એ અમેરિકામાં "બિઝનેસ" બની જાય છે. ફરક ફક્ત એટલો કે અહીં કોઈ જોતું નથી, અને ત્યાં ડોલરમાં વળતર મળે છે.

આ છે અમેરિકાના મોટેલવાળા પટેલો. અમેરિકાની આશરે 60 ટકા હોટલ-મોટેલ આજે ભારતીય મૂળના લોકોના હાથમાં છે, અને એમાંથી મોટો હિસ્સો આપણા પટેલોનો. હાઈવે પર ગાડી ચલાવતા અમેરિકનને ભૂખ લાગે તો મેકડોનાલ્ડ્સ શોધે, ઊંઘ આવે તો પટેલ શોધે. એને ખબર ન હોય તો પણ.

સાચું કહું તો મોટેલ એ અમેરિકાની ધર્મશાળા છે. ફરક એટલો કે આપણી ધર્મશાળામાં ₹600 આપો તો ચાદર પર આગલા દસ યાત્રાળુઓના ડાઘ મફતમાં મળે, નળમાં પાણી "ભગવાનની ઈચ્છા" પ્રમાણે આવે, અને મેનેજર એવું મોઢું રાખે જાણે તમે એના બાપની જમીનમાં રહેવા આવ્યા હો. જ્યારે પટેલની મોટેલમાં સાઠ-સો ડોલરમાં સ્વચ્છ ચાદર, ગરમ પાણી, એસી, ટીવી, વાઈફાઈ અને સવારે કોફી. અને કાઉન્ટર પાછળ બેઠેલાં ભાભી હસીને "Good morning" કહે. એ સ્માઈલ પાછળ રાતના ત્રણ કલાકની ઊંઘ છુપાયેલી છે, એ ગ્રાહકને ખબર નથી.

મોટેલનું ઓપરેશન સમજવું હોય તો કોઈ MBA કોર્સની જરૂર નથી. એક પટેલ પરિવારને જુઓ. ભાઈ પ્લમ્બર, ઈલેક્ટ્રિશિયન, એકાઉન્ટન્ટ અને સિક્યુરિટી ગાર્ડ, ચારેય એકલા. ભાભી ફ્રન્ટ ડેસ્ક, લોન્ડ્રી અને ક્વોલિટી કંટ્રોલ. છોકરાં કાઉન્ટર પાછળ હોમવર્ક કરે, અને વચ્ચે વચ્ચે ગ્રાહકને ચાવી આપે. અને પાછળના રૂમમાં બા થેપલાં બનાવે, જેની મેથીની સુગંધ લોબી સુધી આવે. અમેરિકન ગ્રાહક પૂછે, "What is that smell?" ભાઈ કહે, "Indian air freshener."

પણ આ સફર કોઈ ગુલાબની પથારી નહોતી. કેટલાક પટેલો તો ઈદી અમીનના યુગાન્ડામાંથી ખાલી હાથે કાઢી મુકાયેલા. ખિસ્સામાં થોડા ડોલર, ભાષા તૂટેલી, અને બેન્ક લોન આપવાની ના પાડે. તો લોન ક્યાંથી આવી? મામા પાસેથી, માસાના સાળા પાસેથી, ગામના કોઈ જૂના ઓળખીતા પાસેથી. કોઈ કાગળ નહીં, કોઈ વ્યાજના કોષ્ટક નહીં. ફક્ત હાથ મિલાવ્યો અને વાત પતી. આજે આપણે ત્યાં સગા ભાઈ પાસેથી પાંચ હજાર ઉછીના લો તો આખા કુટુંબના વોટ્સએપ ગ્રુપમાં ખબર પડી જાય.

પછી આવે રોજની મુસીબતો. રાત્રે દારૂ પીને આવેલો ગ્રાહક, જે રૂમનો દરવાજો તોડે. પૈસા આપ્યા વગર ભાગી જનાર "મહેમાન." લૂંટ, ધમકી, પોલીસ કેસ. કેટલીક મોટેલની બહાર સ્થાનિક હરીફોએ બોર્ડ માર્યા: "American Owned." જાણે બાજુવાળી મોટેલ મંગળ ગ્રહથી ચાલતી હોય. પણ પટેલે બોર્ડ સામે બોર્ડ નહીં માર્યું. એણે બીજી મોટેલ ખરીદી.

હવે આવે આપણો સમાજ, જે આ આખી કથાનો સૌથી મનોરંજક ભાગ છે.

જ્યારે પટેલભાઈ પહેલી વાર અમેરિકા ગયા, ત્યારે ગામમાં ચર્ચા થતી: "એ ત્યાં શું કરે છે? મોટેલ? એટલે કે સંડાસ સાફ કરે છે? અરરર, આટલું ભણીને?" વીસ વર્ષ પછી એ જ પટેલભાઈ ત્રણ મોટેલના માલિક બનીને દીકરીના લગ્નમાં ગામ આવે. હાથમાં રોલેક્સ, ગાડીમાં ફોર્ચ્યુનર, અને સ્ટેજ પર ચાંદલો કરવા લાઈન લાગે. હવે એ જ લોકો કહે છે, "આપણા ભાઈ તો અમેરિકામાં હોટેલ લાઈનમાં છે." સંડાસનો ઉલ્લેખ ગાયબ. અને રાત્રે ધીમેથી પૂછે, "ભાઈ, મારા છોકરાનું કંઈ સેટિંગ થાય?"

આ છે આપણો દંભ. આપણને પરિણામ ગમે છે, પ્રક્રિયા નહીં. આપણને ડોલર ગમે છે, ડોલ નહીં. આપણે "Dignity of Labour" પર સ્કૂલમાં નિબંધ લખીએ, અને પછી કામવાળીને અલગ કપમાં ચા આપીએ. આપણે અમેરિકાના સ્વચ્છ રસ્તાઓના વખાણ કરીએ, અને ભારત પાછા આવીને એરપોર્ટ પરથી જ ગુટખાની પિચકારી મારીએ.

મોટેલવાળા પટેલોએ એક વાત સાબિત કરી કે કામ નાનું નથી હોતું, નાની હોય છે આપણી માનસિકતા. જે હાથે સંડાસ સાફ થયાં, એ જ હાથે મિલિયન ડોલરની ડીલ પર સહી થઈ. જે છોકરો કાઉન્ટર પાછળ હોમવર્ક કરતો હતો, એ આજે ડોક્ટર કે એન્જિનિયર છે, અને કદાચ મોટેલ ચલાવવાની ના પાડે છે. એ પણ એક વિડંબના છે.

એમણે કોઈ અનામત નથી માગી, કોઈ સરકાર સામે ધરણાં નથી કર્યાં, કોઈ "સિસ્ટમ ખરાબ છે" એવાં ભાષણ નથી આપ્યાં. એમણે ફક્ત ઝાડુ ઉપાડ્યું. અને એ ઝાડુ આજે અબજો ડોલરની ઈન્ડસ્ટ્રી બની ગયું.

તો આજે, જે પણ પટેલ પરિવાર અમેરિકાના કોઈ અજાણ્યા હાઈવે પર, કોઈ ભૂલાયેલા નગરમાં, રાત્રે ત્રણ વાગ્યે "Vacancy"ની લાઈટ ચાલુ રાખીને જાગે છે, એમને સલામ. તમે જે કંઈ મેળવ્યું છે, એનો એક એક ડોલર તમારો હક છે. અને આભાર, કારણ કે તમે આપણને બતાવ્યું કે મહેનતનું કોઈ ગોત્ર નથી હોતું.

હવે આ વાંચીને જે લોકો કહેશે "વાહ, શું લખ્યું છે!", એમને એક નાની વિનંતી: આવતી વખતે પોતાની થાળી જાતે ચોકડીએ મૂકજો. અમેરિકા જવાની જરૂર નથી.

**સાચી પણ વિચિત્ર હકીકતો (Real but Weird Facts)**

- શરૂઆતના વર્ષોમાં કેટલીક ઈન્સ્યોરન્સ કંપનીઓએ ભારતીય મોટેલ માલિકોને કવર આપવાની ના પાડેલી, એવા ડરથી કે આ લોકો પોતાની જ મોટેલ સળગાવી દેશે.
- અમેરિકામાં આ ઘટના એટલી જાણીતી છે કે એને મજાકમાં "Patel Motel Cartel" કહેવાય છે, અને એક જમાનામાં અમેરિકાના દર ત્રણ મોટેલ માલિકમાંથી એક પટેલ હતો.
- ત્યારે બરબાદ થઈ ગયેલી હાઈવે મોટેલ ફક્ત 40,000 ડોલરમાં ખરીદી શકાતી, જે આજે અમેરિકામાં એક સારી કારની કિંમત પણ નથી.

પરાગ રતનપરા

If you like it, please share it.

#MotelPatels #GujaratiPride #AmericanDream #DignityOfLabour #પટેલ_પાવર #મહેનતનો_મહિમા #ગુજરાતી_ગૌરવ #મોટેલ_કથા