વાતોનું વજન

**Talking Is Easier Than Doing**
**વાતોનું વજન**

— પરાગ રતનપરા

સોમવારે ડાયટ શરૂ કરવાની જાહેરાત કરનારો માણસ રવિવારે રાત્રે ઊંધિયું ખાતો હોય છે. આ દ્રશ્ય તમે જોયું જ હશે. કદાચ અરીસામાં.

આપણા દેશમાં એક વિચિત્ર રોગ ફેલાયેલો છે. તાવ નથી આવતો, રિપોર્ટમાં નથી પકડાતો, પણ ઘરે-ઘરે છે. અંગ્રેજીમાં એને કહે છે L.I.P.S. — Living in Pursuit Syndrome. ગુજરાતીમાં સાદો અનુવાદ: "કરવા કરતાં કહેવાની મજા વધારે."

માણસ કામ કરવા વિશે વાત એટલા માટે કરે છે કે વાત કરવાથી જ પેલો આનંદ મળી જાય છે જે કામ કરવાથી મળવાનો હતો. મગજ બિચારું ભોળું છે — એને ખબર નથી પડતી કે તમે જિમ ગયા કે જિમનું મેમ્બરશિપ કાર્ડ બતાવીને ચા પીધી. બંનેમાં એને સરખો સંતોષ મળે છે. અને સંતોષ મળી ગયો, પછી કામ કરવાની જરૂર જ ક્યાં રહી?

એટલે જ આપણે ત્યાં દરેક પાનના ગલ્લે એક ઉદ્યોગપતિ ઊભો છે — જેનો ધંધો હજી શરૂ થયો નથી, પણ પ્લાન એટલો પાક્કો છે કે અંબાણી સાંભળે તો ગભરાઈ જાય. દરેક લગ્નમાં એક કાકા હોય છે જે "આવતા વર્ષે ચોક્કસ યુરોપ જવાના" છે — છેલ્લાં બાર વર્ષથી. અને દરેક ઓફિસમાં એક જણ છે જે "પોતાનું કંઈક કરવાનું" વિચારે છે — વિચારે છે, વિચારે છે, અને પગાર જમા થાય એટલે ફરી વિચારે છે.

પ્રવાસનું પણ એવું જ. ટ્રિપનું પ્લાનિંગ કરતી વખતે માણસ કવિ બની જાય છે. હોટેલો જુએ, ફોટા જુએ, પેટમાં પતંગિયાં ઊડે. પણ જેમ જેમ જવાનો દિવસ નજીક આવે, તેમ તેમ પતંગિયાં મરવા માંડે. કારણ સાદું છે — સપનામાં ફ્લાઇટ ક્યારેય લેટ નથી થતી, સપનામાં બેગનું વજન ક્યારેય વધતું નથી, અને સપનામાં કોઈ ડર નથી લાગતો. વાસ્તવિકતામાં આ બધું ફ્રીમાં મળે છે.

લગ્નની બાબતમાં તો આપણે વિશ્વગુરુ છીએ. મેટ્રિમોની સાઇટ પર પ્રોફાઇલ બનાવી છે, રોજ રાત્રે ફોટા સ્ક્રોલ થાય છે, અમુક "શોર્ટલિસ્ટ" પણ થયા છે. પણ મેસેજ? ના ભાઈ. "જો સામેથી ના આવી તો?" — આ એક પ્રશ્નના ડરથી માણસ વર્ષો સુધી સ્ક્રોલ કરતો રહે છે. સ્ક્રોલ કરવામાં આશા જીવતી રહે છે, અને પ્રયત્ન કરવામાં આશા મરવાનું જોખમ છે. એટલે આપણે આશાને પાળીએ છીએ, પોષીએ છીએ — અને એકલા રહીએ છીએ. આશા સાથે, પણ એકલા.

આ જ આપણી ખૂબી છે: આપણે નિષ્ફળતાથી એટલા ડરીએ છીએ કે શરૂઆત જ નથી કરતા. અને પછી ગર્વથી કહીએ છીએ, "મેં તો ક્યારેય હાર નથી માની." ભાઈ, હારવા માટે પહેલાં મેદાનમાં ઊતરવું પડે. તમે તો પ્રેક્ષક ગેલેરીમાં બેસીને અમ્પાયરિંગ કરો છો.

સમાજ પણ આમાં પૂરો સાથ આપે છે. "શું કરવાના છો?" પૂછનારા હજાર મળશે, "કર્યું કે નહીં?" પૂછનારો એકેય નહીં. કારણ કે એ પ્રશ્ન પૂછે તો સામે એને પણ પુછાય. એટલે આખો સમાજ એક મૌન કરાર હેઠળ જીવે છે — તું મારા સપનાં સાંભળ, હું તારા સાંભળીશ, અને આપણે બંને કંઈ નહીં કરીએ.

સત્ય કડવું છે: સોમવારે ડાયટ શરૂ કરવાની વાત કરવી રોમાંચક છે, આજે એક રોટલી ઓછી ખાવી કંટાળાજનક છે. ધંધામાં ક્રાંતિ લાવવાની વાતો ચમકદાર છે, રોજ સવારે દુકાન ખોલવી ફિક્કી છે. અને એટલે જ આપણે વાતો પસંદ કરીએ છીએ. વાતોમાં પરસેવો નથી પડતો.

પણ યાદ રાખજો — સપનાં જોવાની, વાતો કરવાની અને પ્લાન બનાવવાની મજા એક દિવસ જૂની થઈ જશે. અને ત્યારે તમે ત્યાં જ ઊભા હશો, જ્યાં દસ વર્ષ પહેલાં હતા. ફરક એટલો કે ત્યારે સાંભળનારા હતા, હવે એ પણ કંટાળી ગયા હશે.

**Real but Weird Facts:**
- મનોવિજ્ઞાન કહે છે કે પોતાનું લક્ષ્ય બીજાને કહી દેવાથી મગજને "કામ થઈ ગયું" જેવો સંતોષ મળે છે — અને ખરેખર કામ કરવાની શક્યતા ઘટે છે.
- જિમ મેમ્બરશિપનો મોટો હિસ્સો એવા લોકોનો છે જે વર્ષમાં ગણતરીની વાર જ જાય છે — જિમનો ધંધો જ ન આવનારા સભ્યો પર ચાલે છે.
- ડેટિંગ એપ પર ઘણા લોકો કલાકો સ્ક્રોલ કરે છે પણ વાત શરૂ કરવાનું ટાળે છે — "શોધવાની" મજા "મળવાની" મજા કરતાં સલામત લાગે છે.

— પરાગ રતનપરા

If you like it, please share it.

#Procrastination #GujaratiEssay #Satire #SelfImprovement #વાતોનાવડા #સોમવારથીશરૂ #ગુજરાતીલેખ #કટાક્ષ