ફ્રોમ-ટુ પૃથક્કરણ

બદલાવ માત્ર ઈચ્છાથી નથી આવતો, દિશાથી આવે છે. મોટા ભાગની યોજનાઓ એટલા માટે નિષ્ફળ જાય છે કારણ કે લોકોને ખબર નથી હોતી કે તેઓ ક્યાં ઊભા છે અને ક્યાં જવાનું છે. 'ફ્રોમ-ટુ પૃથક્કરણ' એટલે વર્તમાન વાસ્તવિકતા અને ભવિષ્યના લક્ષ્ય વચ્ચેનો ચોખ્ખો નકશો. આ કોઈ હવાઈ ચિંતન નથી. એક કાગળ પર ડાબી બાજુ લખો કે તમે અત્યારે કેવા છો ('ફ્રોમ'), અને જમણી બાજુ લખો કે તમારે કેવા બનવું છે ('ટુ'). આ બે સ્થિતિ વચ્ચેનું અંતર માપવું એટલે સાચી વ્યૂહરચના.

મેનેજમેન્ટ ચિંતક ટોની ગ્રન્ડીએ વ્યૂહરચના અને પરિવર્તન વ્યવસ્થાપનના સંદર્ભમાં આ વિચારને વ્યવસ્થિત સ્વરૂપ આપ્યું. કોર્પોરેટ જગતમાં પરિવર્તન લાવવા માટે આ સાધન ખૂબ જાણીતું બન્યું. માણસ જ્યારે પોતાનું સાચું સરનામું સ્વીકારતો નથી, ત્યારે તે ખોટા મુકામ પર જ પહોંચે છે. મોટા સાહેબો ઘણી વાર 'આપણે આગળ વધવું છે' જેવા પોકળ સૂત્રો ફેંકે છે. પણ ક્યાંથી ક્યાં જવું છે? જૂની કઈ આદત છોડવી અને નવી કઈ પકડવી? જ્યાં સુધી વર્તમાનની નબળાઈ અને ભવિષ્યની તાકાતને સામસામે ન મૂકો, ત્યાં સુધી સુધારો માત્ર દેખાડો બની રહે છે.

આ મોડેલની ખરી તાકાત સ્પષ્ટતામાં છે. તે શબ્દોની રમત બંધ કરાવે છે અને વર્તનમાં આવતા ચોક્કસ પલટાને પકડે છે. ધારો કે એક જૂની ગુજરાતી કાપડ કંપની વર્ષોથી પરંપરાગત વ્યાપારી માનસિકતાથી ચાલે છે. તેનું 'ફ્રોમ' એ છે કે શેઠ પોતે જ છેલ્લો હિસાબ તપાસે છે, કારીગરો કાચી ચીઠ્ઠી પર કામ કરે છે અને માલ વેચવા માટે એજન્ટોની મહેરબાની પર જીવવું પડે છે. હવે કંપનીએ વૈશ્વિક બ્રાન્ડ બનવું છે.

નવી પેઢી ગાદી સંભાળે ત્યારે 'ટુ' નક્કી કરે છે. નિર્ણય શેઠની મરજીથી નહીં, પણ ચોક્કસ નિયમો અને સોફ્ટવેરથી થશે. કાચી ચીઠ્ઠીને બદલે ડીજિટલ યાદી બનશે અને એજન્ટોની પાછળ દોડવાને બદલે સીધું ગ્રાહક સુધી પહોંચશે. જ્યારે જૂની માનસિકતા અને નવી દિશા સામસામે મુકાય, ત્યારે ખબર પડે કે વચ્ચે કેટલો ખાડો પૂરવાનો છે. આ કવાયત વગર માત્ર 'કંપની મોટી કરવી છે' બોલવું એ સાવ નકામો બકવાસ છે.

તમે ક્યાં જવા માંગો છો તેનાથી કોઈ ફેર નથી પડતો, જ્યાં સુધી તમે ક્યાં અટવાયેલા છો તે કબૂલ કરવાની હિંમત ન હોય.