ઓર્થોસોમ્નિયા

તમે સવારે ઊઠો છો. શરીર એકદમ તાજગી અનુભવે છે. પણ તમે હાથનું સ્માર્ટવોચ ચેક કરો છો. સ્ક્રીન પર લખેલું આવે છે: સ્લીપ સ્કોર ૫૮. તમારો મૂડ તરત ખરાબ થઈ જાય છે. તમે જાતે જ માની લો છો કે તમે થાકેલા છો. આ ગાંડપણનું એક ચોક્કસ તબીબી નામ છે: ઓર્થોસોમ્નિયા. સ્લીપ ટ્રેકર કે ગેજેટના આંકડા સુધારવાની એટલી બધી ચિંતા કરવી કે એ ચિંતામાં જ ઊંઘ ઊડી જાય.

આ શબ્દ ૨૦૧૭માં અમેરિકાની રશ યુનિવર્સિટી અને નોર્થવેસ્ટર્ન યુનિવર્સિટીના સંશોધકોએ આપ્યો હતો. ગ્રીક ભાષામાં 'ઓર્થો' એટલે સીધું કે સાચું અને 'સોમ્નસ' એટલે ઊંઘ. જેને ખાવાની બાબતમાં આવી બીમારી થાય તેને ઓર્થોરેક્સિયા કહેવાય. અહીં ટાર્ગેટ ઊંઘ છે. લોકો ઊંઘવા માટે નહીં, પણ ડિજિટલ રિંગ્સ પૂરી કરવા અને પરફેક્ટ સ્કોર મેળવવા પથારીમાં પડે છે.

આ આધુનિક સમયનો સૌથી મોટો આયર્ની છે. જે યંત્ર તમને સારી ઊંઘ આપવા માટે ખરીદ્યું હતું, એ જ તમારી રાત બગાડે છે. મગજને આરામ જોઈએ છે અને તમે એને સ્કોરકાર્ડ પકડાવી દો છો. ઊંઘ એ પર્ફોર્મન્સ નથી. ત્યાં કોઈ ટાર્ગેટ કે કેપીઆઈ હોતા નથી. જે ક્ષણે તમે ઊંઘને પણ ઓફિસના પ્રોજેક્ટની જેમ માપવા જાઓ છો, તે જ ક્ષણે અનિદ્રા શરૂ થાય છે.

બેંગલુરુ કે ગુરુગ્રામની કોઈ ટેક સ્ટાર્ટઅપમાં કામ કરતા પ્રોડક્ટ મેનેજરને જુઓ. રાત્રે ૧૧ વાગ્યે સૂવા જાય ત્યારે સ્માર્ટ રીંગ પહેરે છે. સવારે ઊઠીને ચા પીવા પહેલાં ડીપ સ્લીપ અને આરઇએમ સાઇકલના ગ્રાફ તપાસે છે. જો એપ કહે કે તમે બરાબર નથી ઊંઘ્યા, તો એ આખો દિવસ માથું પકડીને બેસે છે. તેને પોતાના શરીરના સંકેત પર ભરોસો નથી, પ્લાસ્ટિકની ચીપ પર આંધળો વિશ્વાસ છે. શરીર કહે છે કે બધું બરાબર છે, પણ ઘડિયાળ ના પાડે છે.

જ્યારે માણસ પોતાના શરીર કરતાં મશીનના ડેટા પર વધુ ભરોસો કરવા લાગે, ત્યારે ઊંઘ નહીં પણ બુદ્ધિ ભ્રષ્ટ થાય છે.