આ છે મારું હિંદુસ્તાન, સપનાઓનું જહાન

આ છે મારું હિંદુસ્તાન, સપનાઓનું જહાન,
જ્યાં આદર્શો ઊંચા છે, વાસ્તવિકતા છે બીજી વાત.

ગંગા-જમનામાં સાત સૂર ગાય છે જરૂર,
પણ એમાં પ્લાસ્ટિક અને કચરો પણ તરે છે ભરપૂર.

તાજમહેલ અને એલોરા - સુંદર તસવીરોના આલ્બમ,
પણ આસપાસ ઝૂંપડપટ્ટી, વિકાસનું અધૂરું સ્વપ્ન.

રાધા-સીતા-મીરાબાઈની આ પવિત્ર ભૂમિ,
જ્યાં દીકરીઓ હજી પણ શોધે છે સુરક્ષા અને સન્માન.

ઊંચા પર્વતો, નીલા સાગરો - કુદરતની છટા,
પણ પ્રદૂષણના ધુમાડામાં છુપાયેલી પ્રભાતની આશા.

મંદિર-મસ્જિદ, ગુરુદ્વારા-ચર્ચ સૌ સાથે ઊભા,
પણ ચૂંટણીના સમયે ધર્મ બને રાજકારણનું હથિયાર.

ગાલિબ, ટાગોર, કાલિદાસની આ જ્ઞાનભૂમિ,
જ્યાં આજે વોટ્સએપ યુનિવર્સિટીનો જમાનો છે.

હોળી-દિવાળીના રંગબેરંગી તહેવારો ઉજવીએ,
પણ પાડોશીને ઓળખવાનો સમય નથી મળતો.

ઢોલક વાગે, મહેંદી લાગે, સાવન આવે રંગીલો,
પણ ખેડૂતોની આંખમાં વરસાદની ચિંતા રહે છે.

બોલિવૂડના સપના અને સિલિકોન વેલીની આશા,
બેરોજગાર યુવાનો લઈને ફરે છે ડિગ્રીઓની માળા.

છતાંય આ છે મારું હિંદુસ્તાન,
તમામ વિરોધાભાસો સાથે મારું પ્રિય વતન,
જ્યાં આશા અને નિરાશા સાથે નૃત્ય કરે,
સપના અને સત્ય વચ્ચે ઝૂલતું મારું રાષ્ટ્ર.

**અર્થની ઊંડાઈ:**

આ કાવ્ય ભારતના આદર્શવાદી ચિત્રણ અને કઠોર વાસ્તવિકતા વચ્ચેના અંતરને રજૂ કરે છે - જ્યાં મહાન વારસો અને આધુનિક સમસ્યાઓ સાથે રહે છે.

દેશપ્રેમ એટલે માત્ર ગુણગાન નહીં, પણ સમસ્યાઓને સ્વીકારીને સુધારાની આશા રાખવી.

સાંસ્કૃતિક ગૌરવ અને સામાજિક વાસ્તવિકતા વચ્ચેના વિરોધાભાસને સ્વીકારવો એ પણ દેશપ્રેમ છે.

સાચો દેશપ્રેમી તે છે જે પોતાના દેશને તેના તમામ રંગો સાથે - સુંદર અને કરુણ બંને - સ્વીકારે અને સુધારાની આશા રાખે.

**- કવિરાજ પરાગભાઈ જૂનાગઢવાલા**