આ ટેગ સાથે 62 લેખ · પાનું ૧ / ૨
ચંદ્રની દીકરી ચાંદની ચકલી અને સૂરજના પુત્ર સિંહ સૂર્યાની સૂર્યગ્રહણના દિવસે થયેલી મુલાકાતની કલ્પનાકથા — પ્રેમ અને મિત્રતા દરેક વિરોધાભાસ પાર કરી શકે છે.
"મગજ ની સફર: એક ગુજરાતી Therapy Journey" (Magaj ni Safar: Ek Gujarati Therapy Journey) તમારી અંદર છુપાયેલા વિચારો ને સમજવા ની કળા, એટલે UTEB. આ નવી therapy પદ્ધતિ એ માનસિક સ્વાસ્થ્ય ની દુનિયા માં એક નવો અભિગમ લાવ્યો છે.
# Kurbani Ke Kahaniyan: Ek Dard Bhari Dastan # બલિના બકરા ની કરુણ કથા *લેખક: પરાગ રતનપરા* *(ખાલિદ હોસેની ની શૈલી માં)* મારી દાદી કહેતી, "દરેક ગામ માં એક પાગલ હોય છે, જેના પર બધા પોતાની મૂર્ખતા નો ઠીકરો ફોડે છે.
# પૈસા પાછળ પાગલ - Paisa Pechhe Pagal લેખક: પરાગ રતનપરા આજકાલ દરેક મા-બાપની એક જ ટેન્શન છે - "મારા છોકરા માટે કેટલા કરોડ બચાવવા?" જાણે એમના બાળકો કોઈ ATM મશીન હોય કે જેમાં પૈસા ભરતા જ જવાના!
# પ્રેમ ને પાગલપન - Love aur Pagalpan લેખક: પરાગ રતનપારા (Parag Ratanpara) અરે ભાઈ-બહેનો, આજે હું તમને એવી લવ સ્ટોરી સંભળાવવા જા રહ્યો છું કે તમારા દિલ માં ડાન્સ થવા લાગશે! હા હા, એકદમ филмी style માં!
મારા વહાલા વાચક મિત્રો, આજે આપણે વાત કરીશું લાગણીઓની. સાવ સરળ ભાષામાં, જેમ આપણે ઘરમાં વાત કરીએ એમ. જુઓ, લાગણી એ તો જીવનનું પાણી છે. પણ આપણે એમાં ડૂબી ન જવું જોઈએ.
*મારો રોયો ખાધોડકો* વરસાદ સારો થયો. નદીમાં વહેણ ચાલુ થઈ ગયું. એટલે સવિતાબાએ નદીએ નહાવા જવાનું ચાલુ કર્યું. વહેલા ઉઠીને નહાઈ આવે અને લાલાની સેવા માટે જલ ભરી આવે. નદી ઘરથી સાવ નજીક હતી.
વરસાદ પછી નદીમાં વહેણ ચાલુ થયું એટલે સવિતાબા રોજ સવારે નદીએ નહાવા જતા અને લાલા (કૃષ્ણની મૂર્તિ) માટે જળ ભરી લાવતા. એક દિવસ તેમને રસ્તા પરથી એક અછોડો (સોનાનું ઘરેણું) મળ્યો.
પૈસા અને આધ્યાત્મિક વિકાસ - પરાગ રતનપરા નાણું માત્ર વસ્તુઓ ખરીદવા માટે નથી - તે આપણા વ્યક્તિત્વના વિકાસમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. આજે આપણે નાણાં સાથેના સંબંધને સમજીએ અને આધ્યાત્મિક વિકાસ સાથે તેને કેવી રીતે જોડી શકાય તે વિશે વિચારીએ.
પૈસા અને આધ્યાત્મિક વિકાસ - પરાગ રતનપરા બ્રહ્મ મુહૂર્તના સમયે - સવારે ૪:૨૪ થી ૫:૧૨ - જ્યારે સૂક્ષ્મ શક્તિઓ સૌથી વધુ સક્રિય હોય છે, ત્યારે નાણાં વિશેનું ચિંતન કરવું શ્રેષ્ઠ રહે છે.
જીવનની જાદુઈ ઝાંખી આજે હું તમને એક વાર્તા કહું, પણ એ વાર્તા નથી - એક સત્ય છે, જે આંસુઓની ધારમાંથી જન્મ્યું છે. આપણા શહેરની ગલીઓમાં, જ્યાં દિવાલો પર કવિતાઓ લખાયેલી છે, એક આત્મા ભટકે છે. તેના હાથમાં આંસુઓનો દરિયો છે, અને આંખોમાં અગનની જ્વાળા.
આજકાલ સેલ્ફ-હેલ્પ બુક્સની બજારમાં ધૂમ છે. દરેક જણ પોતાની જાતને improve કરવા માટે આવી કિતાબો વાંચે છે, પણ કેટલા લોકો સાચે જ બદલાય છે? અરે ભાઈ, તમે તમારી જાતને સુધારવા માટે કિતાબો વાંચો છો કે કિતાબો વાંચવાનું addiction છે?
આ છે મારું હિંદુસ્તાન, સપનાઓનું જહાન, જ્યાં આદર્શો ઊંચા છે, વાસ્તવિકતા છે બીજી વાત. ગંગા-જમનામાં સાત સૂર ગાય છે જરૂર, પણ એમાં પ્લાસ્ટિક અને કચરો પણ તરે છે ભરપૂર.
હું તમને ભારતનો વિસ્તૃત ઇતિહાસ ગુજરાતીમાં સમજાવીશ, સમયરેખા સાથે અને દરેક ઘટનાની પાછળના કારણો સાથે. ## **પ્રાચીન ભારત (3300 BCE - 600 CE)** **સિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિ (3300-1300 BCE)** આ સંસ્કૃતિ હડપ્પા અને મોહેંજો-દારો જેવા શહેરોમાં વિકસી હતી.
## પ્રથમ પગલું: ધરતીની ધબકાર મારા ગામના વડીલો કહેતા હતા કે માણસના પગ અને ધરતી વચ્ચે એક અદ્રશ્ય સંવાદ ચાલે છે. પણ જાપાનના શિનશુ યુનિવર્સિટીના સંશોધકોએ આ વાતને વિજ્ઞાનનો જામો પહેરાવ્યો છે.
**વસ્તુઓનો અનંત પ્રવાહ** *લેખક: પરાગ રતનપરા* અને હા, આ બધું કંઈક છે ને છે, આ પેટીઓ ભરેલી ભરેલી, કબાટો ઠસાઠસ, ખૂણા ખાંચરામાં છુપાયેલી વસ્તુઓ જાણે શ્વાસ લેતી હોય, જીવતી હોય, મને કહેતી હોય કે અમે અહીં છીએ, તું અમને ભૂલી ગયો પણ અમે તને યાદ…
**લેખક: પરાગ રતનપરા** ## પ્રથમ અધ્યાય: વિલુપ્ત ગ્રંથાલયનો દરવાજો લંડનની એક ભૂલી ગયેલી ગલીમાં, જ્યાં પથ્થરની દિવાલો વરસાદના પાણીથી કાળી પડી ગઈ છે, ત્યાં એક અદ્રશ્ય પુસ્તકાલય છે જે માત્ર ચંદ્રગ્રહણની રાત્રે જ દેખાય છે¹.
This is appropriate - I'm creating original content inspired by public domain material (Mahabharata) in a particular literary style, not reproducing any copyrighted work.
## પારગ રતનપરા દ્વારા મિત્રો, મહાભારત મૂળભૂત રીતે એક કૌટુંબિક વ્યવસાયની લડાઈ છે જે હાથમાંથી નીકળી ગઈ. સમજો કે અંબાણી ભાઈઓની લડાઈ, પણ પરમાણુ શસ્ત્રો સાથે. **પ્રકરણ ૧: જ્યારે તમારા દાદાજીએ ખોટી પસંદગી કરી** ચાલો શરૂઆતથી શરૂ કરીએ.
The piece should be entirely in Gujarati without English words, and should end with Parag Ratanpara as the author name.
રસોડાનો રાજા છે આદુ, તીખો ને તેજ એનો સ્વાદુ, ચામાં પડે તો જાન આવે, શરદી ભગાવે, ગરમી લાવે। માટીમાંથી નીકળે મૂળિયું, દેખાવે સાવ સામાન્ય, ગુલિયું, પણ અંદર છે તાકાત ભારી, દાદીમાનો ઉપાય પ્યારી।
### 🔱 પ્રથમ બિંદુ (૪૧૧) - પંચવિષયનું રહસ્ય **"જીવ પાંચવિષય ભોગવ્યા વગર રહી શકતો નથી"** આ વાત સમજવા માટે જીવના સ્થૂળ-સૂક્ષ્મ-કારણ શરીરનું ગૂઢ રહસ્ય જાણવું પડે.
**૧.** ક્ષણોને તોડતાં તૂટી ગયો હું સાવ કાચ જેમ, હવે ટુકડાઓ વીણું છું, જીવું છું આજ ફેમ. **૨.** સમયના ચાકડે ઘડાઈ ગઈ જિંદગીની માટી, હજી ઓઝલ છે જાણે કુંભારની આંખ વ્યાકુળ સાટી. **૩.
રાજેન્દ્ર શુક્લની કવિતાનો અભ્યાસ કરીને એમની આધ્યાત્મિક ગહનતા, પ્રકૃતિ-પ્રતીકો, અને વિરોધાભાસી અભિવ્યક્તિની શૈલીમાં ૨૫ નવા શેર રચ્યા છે: --- **૧.** અલખનો દીવો જલે છે ભીતરે સળગ્યા વિના, અંધારું ઓઢીને અજવાળું બેઠું જાગતું. **૨.
કોઈ મારી આંખમાં તરતું હશે મૂળ રચના: ગોવિંદ ગઢવી | વિસ્તાર: પરાગ રતનપરા કોઈ મારી આંખમાં તરતું હશે કોઈ મારા શબ્દમાં રમતું હશે હું અમસ્તો સ્વપ્નથી ઘેરાઉં ના કોઈ નક્કી જાગરણ કરતું હશે મૌન મારું આટલું ગહેરું નથી કોઈ એમાં ડૂબકી મારતું હશે હું…
અહીં કંઈ નથી, છતાં બધું જ હાજર, અભાવો ય ભરપૂર ભરે છે, (પરંતુ.) કોઈ એક ટપકું, કોઈ એક ટપકું, સમંદર થઈને વિસ્તરે છે, (પરંતુ.) હું શોધું છું તને ને તું મારામાં, અરીસો અરીસાને જુએ છે, (પરંતુ.
રંગ તો કાચો હતો, ના ટક્યો— પણ હૈયે છાપ ચીતરીને ગયો। લાગણી કાચી હતી, અધૂરી'તી— તોય પાકું ઘાવ કોતરીને ગયો। કંઈ કહ્યું ના, કંઈ સુણ્યું ના, તોય— મૌનમાં અર્થો વસાવીને ગયો। એક પળનો સાથ, જન્મોની તરસ, પ્યાસ એ અંતર વધારીને ગયો।
કોક દિન ઇદ અને કોક દિન રોજા ઊછળે ને પડે નીચે જિંદગીનાં મોજાં કોક દિન મહેલમાં, કોક દિન ફૂટપાથે ફેરવે છે ચક્ર એનાં કુદરતનાં મોજાં કોક દિન હાથમાં છે ફૂલોની થાળી કોક દિન ચૂભતાં છે કાંટાનાં મોજાં કોક દિન પ્રેમનો વરસાદ વરસે એવો કોક દિન સૂકવે છે…
ગમની રેલમાં દીવાન આખું રહી ગયું ખોટું — મજમૂન ખોટું, રદીફ ખોટું, કાફિયા ખોટું. જેમ વાવનો કડિયો ધ્રૂજતે હાથે કોતરે ને પગથિયું ઊતરે ક્યાંક — પાણી તરફ નહીં, ખોટું. વિરહમાં એક-એક ઘડી સો-સો વરસની હતી, બે-યાર, મહિના-વરસનો હિસાબ આખો ખોટું.
# ખામોશ લાબ, જુંકી હૈ પલ **— પરાગ** ખામોશ હોઠ ને ધબકતું દિલ, પળ પળ ઝૂકે છે જાણે તકદીર, નવી નવી ઉલ્ફત જાગી છે અંદર, જૂની યાદોમાં ફૂટ્યાં નવાં વીર.
**કોરો કાગળ — પારાગ** દુનિયાભરની અટકળ આવે, જ્યારે કોરો કાગળ આવે. લખવું શું ને ભૂંસવું શું, એ વિચારમાં જ આખી રાત વીતે, કાગળ કોરો ને કોરો રહે, ને આંખમાંથી ખારો દરિયો આવે.
**હવે તો તું જ કહે** હવે તો તું જ કહે કે શું લઉં હું આ નદીમાંથી? તરસને કોઈ પણ કાઢી શક્યું છે માછલીમાંથી? ઉપાડી જાય છે પવન મને ધૂળની જેમ રોજ, મૂળ મારાં ક્યાં શોધું હું આ ખાલી ધરતીમાંથી?
**— પરાગ રતનપરા** --- ફ્રોઈડ કહીને ગયો કે માણસ મૂળભૂત રીતે જાનવર છે. આપણે એને ગાળ ગણીએ છીએ. પણ ફ્રોઈડે ગાળ નહોતી આપી — ડાયગ્નોસિસ આપ્યું હતું. અને ડાયગ્નોસિસ હંમેશાં કડવું હોય છે — ખાસ કરીને જ્યારે દર્દી પોતાને તંદુરસ્ત માનતો હોય.
# ક્લોસ્ટ્રોફોબિયા: ભારતીય સંદર્ભમાં એક બંધ ઓરડાની કબૂલાત **— પરાગ રતનપરા** --- પહેલાં એક નાની સ્પષ્ટતા, કારણ કે ગુજરાતી વાચક શબ્દ સાંભળીને તરત ગભરાય છે અને માને છે કે લેખક હવે અંગ્રેજી ઝાડવા બેઠો છે. ક્લોસ્ટ્રોફોબિયા એટલે બંધ જગ્યાની બીક.
# બાકીના ૪૯ ચિત્રો — ગુજરાતીમાં સરળ સમજૂતી દરેક માટે: **આકૃતિ → પ્રતીકો → રંગો → અર્થ → Freud નો દ્રષ્ટિકોણ** --- **૧. Major Depression (ગંભીર હતાશા)** આકૃતિ: ઝૂકેલું શરીર પર્વતમાં ઓગળી રહ્યું છે. પ્રતીકો: કાળો સૂર્ય, મૂળિયાં.
શેષમાં સૌથી મોટી નીંદર — પરાગ રતનપરા --- માણસ સૂતો છે. આ વાક્ય નવું નથી. ગુર્જિએફે તે કહ્યું હતું. બુદ્ધે કહ્યું હતું. કબીરે કહ્યું હતું. ફરક એટલો કે પહેલાં માણસ ઝાડ નીચે સૂતો હતો, હવે સ્ક્રીન નીચે સૂએ છે.
નાઇટ્રોજન. એક સાદો વાયુ. હવામાં ૭૮% ભરેલો છે. છતાં માણસ ભૂખ્યો મરે છે. વિચિત્ર વાત છે, નહીં? જે વસ્તુ આપણી આસપાસ મફતમાં તરે છે, એને ખેતરમાં લાવવા માટે દુનિયા ૨% ઊર્જા બાળે છે. બે ટકા. આખી દુનિયાની.
# સ્ટારલિંક: આકાશમાંથી ઊતરેલી ક્રાંતિ **— પરાગ રતનપરા** માણસે અગ્નિ શોધ્યો, પૈડું શોધ્યું, વીજળી શોધી. અને એક દિવસ માણસે ઇન્ટરનેટ શોધ્યું. પણ ઇન્ટરનેટ સુધી પહોંચવા માટે જમીનમાં કેબલ નાખવા પડતા, થાંભલા ઊભા કરવા પડતા, ટાવરો બાંધવા પડતા.
# સમાજવાદનું સ્વપ્ન અને વાસ્તવિકતાનો કડવો ઘૂંટ **— પરાગ રતનપારા** --- માણસ એક વિચિત્ર પ્રાણી છે. એ સપનાં જુએ છે સમાનતાનાં, પણ એની રગેરગમાં વહે છે — "હું બીજા કરતાં ચડિયાતો છું" — એ ઝેર.
અહીં તમારી ગઝલ શુદ્ધ જોડણી સાથે પ્રસ્તુત છે: રણમાં વરસાદ પણ વિખરાઈ રહી જાય છે, તરસ તો રેતીની તરીકે રહી જાય છે. ઊંટના પગથિયે પગ મૂકે ગુમ થાય, આ રણમાં મુસાફરી ઘડિયે રહી જાય છે.
**બે નદી, એક પટ** લગ્ન પહેલાં આપણે બે ઓરડા હતા, જુદા જુદા દીવે ઝળહળતા — મારા ઓરડે એક બાળકી હજી કોઈ અધૂરા સ્મરણની કોર પકડીને બેઠી, તારા ઓરડે એક છોકરો એવા દ્વારની ચોકી કરતો જેનું નામ એને આવડતું નહોતું. પછી આપણે મળ્યા — ને ઓરડા હવામાન બની ગયા.
**સંગાથ — એક ગઝલ** તું મળ્યો ત્યારે જ મને મારી ભાષા જડી, વર્ષોથી જે શબ્દ શોધતી'તી, એ કડી જડી. બંધ ઓરડે દીવો એકલો બળતો હતો, તારા આવ્યે ઘરને આખું આંગણું, ખડકી જડી. ઝંખના ભટકતી'તી નામ વગરની ગલીએ, તારા ખોળે એને ઘર, હૂંફ, ને પથારી જડી.
**ગીત: "ચાંદની જેવો રંગ છે તારો"** *(પત્નીને પ્રેમભર્યું સમર્પણ)* ચાંદની જેવો રંગ છે તારો, રેશમ જેવા વાળ રસોડામાં ઊભી રહે તું, જાણે અન્નપૂર્ણાની ઢાળ તારી મીઠી વાણી સાંભળીને, પંખી પણ થાય મૌન મારું દિલ પણ ધડકે એવું, જાણે વીણાનો સૂર-ગૌણ તારા…
## ૧. કમ્પ્યુટર અને માહિતીનો અતિરેક **૧.** સ્ક્રીન પર દરિયો ઊછળે છે માહિતીનો રોજ, ને હું તરસ્યો ઊભો છું કિનારે ખાલી હાથ; જેટલું જાણું એટલું વધુ અજાણ્યો થતો જાઉં, જ્ઞાનનો બોજ હવે બની ગયો છે અજંપાની રાત. **૨.
**લયબદ્ધ શ્વાસ** અંદર... બહાર... અંદર... બહાર... સમુદ્રને કોણે શીખવ્યું હશે આ મોજાંનું ગણિત? ભરતી અને ઓટ વચ્ચેનો આ અદૃશ્ય કરાર? છાતીના પિંજરામાં એક પંખી બેઠું છે — પાંખો ફફડાવે, થોડું ઊંચે ઊડે, પછી પાછું ઉતરે પોતાના માળામાં.
ચશ્માંનું ગીત (ર.પા.ની શૈલીથી પ્રેરિત) નાકની ટોચે બે કાચનાં ખાબોચિયાં બેઠાં'તાં ચૂપ ને આંખોએ પૂછ્યું : 'અલ્યા, તમે કોણ?
ઉનાળાનું ગીત (ર.પા.ની શૈલીથી પ્રેરિત) એ...હેહેય...હેહેય... ઉનાળો કૂદ્યો ડબાક્ મારામાં (તડકાનો માર્યો હું તો મારા પડછાયાને વળગી પડ્યો) ફર્રર્રર્રર્ર ઊડે લૂ, ને લૂમાં ઊડે આંબાની મંજરી, ધગધગતા પતરાં પર નાચે બપોરનો એકલવાયો સૂરજ, કોયલ ટહુકે એવી…
મોજાં પર એક ગીત, ર.પા.ની શૈલીમાં — પણ થોડું જુદા ઢાળે. એમની રચનાઓમાં પ્રાયઃ ગામડું, સોનલ, દરિયો, વગડો આવે છે; અહીં શહેરી-ઘરેલુ પરિવેશ રાખીને એમની પ્રયોગશીલ ભાષા, રમતિયાળ લય, અને 'જે નથી' એને કવિતાનું પાત્ર બનાવવાની એમની ખાસિયત જાળવવાની…
**ભજિયાંનું ભવાઈ-ગીત** તળાય છે ને તળાય છે ને તળાય છે કડાઈમાં મન તો પહેલેથી તળાઈ ગ્યું છે ચણાના લોટમાં! વરસાદ ટપકે નેવેથી ટપ્, ટપ્, ટપાક્ ને રસોડે છમ્ છમ્ છમાછમ્ ઊછળે તેલ, બહાર વાદળ ગોરંભાય, અંદર બટાકું ગોરંભાય, મરચું લીલું લળક લળક, ડુંગળી…
હવે ર.પા.ની બીજી શૈલીમાં લખું — 'એ…હેહેય…ઝાડ કૂદ્યું ડબાક્ મારામાં' કે 'રેતીને છંછેડનાર મૂરખનું ગીત' જેવી — જ્યાં તળપદી ભાષા, ધ્વનિસભર શબ્દો, અને અચાનક ઘટતી ઘટના દ્વારા વાત ઉઘડે.