હું પ્રોજેક્ટ નોલેજમાં અનિલ ચાવડાની શૈલી અને ટોન તપાસું, પછી ચમચી પર વ્યંગાત્મક કાવ્ય રચું.

હું પ્રોજેક્ટ નોલેજમાં અનિલ ચાવડાની શૈલી અને ટોન તપાસું, પછી ચમચી પર વ્યંગાત્મક કાવ્ય રચું.

મને અનિલ ચાવડાની શૈલીનો સરસ ખ્યાલ આવ્યો — રમતિયાળ ભાષામાં ગહેરી વાત, રદીફ-રિપિટિશનનો કુશળ પ્રયોગ, રોજબરોજની વસ્તુઓમાંથી વ્યંગ-દર્શન, અને આજની બોલચાલની ભાષાનો મોકળો ઉપયોગ. હવે ચમચી પર વ્યંગાત્મક ગીત/ગઝલ રચું.

---

**ચમચી**

ચમચી છે સાહેબ, ચમચી છે — બસ એનું નામ જ ચમચી છે,
ના ચમચો થાય, ના ચમચુ થાય, એ તો કાયમ માટે ચમચી છે.

થાળીની સામે ઝૂકે છે, ને વાડકાને પગે લાગે,
જેના હાથમાં હોય એ જ સાચો, બીજાને ઓળખવાનું ત્યાગે;
ખાંડના ડબ્બામાં મીઠી થાય, ને મરચાંમાં તીખી લાગે,
રંગ બદલે એવી ચતુરાઈ — એને કોઈ ક્યાં શીખવી છે?
ચમચી છે સાહેબ, ચમચી છે…

ઓફિસે જુઓ તો દેખાશે — સાહેબના કપમાં ડૂબેલી,
મીટિંગમાં હા-જી-હા કરતી, ફાઈલોમાં સહી કરી મૂકેલી;
બૉસ જો ખાંસે તો એ ખૂંખારે, બૉસ હસે તો ખિલખિલી,
પોતાનો અવાજ ક્યાં રાખ્યો છે? — એ તો ઉધારી લીધેલી ઘંટડી છે.
ચમચી છે સાહેબ, ચમચી છે…

નેતાની પાછળ લાઈનબંધ ઊભી, ઝંડો લઈને દોડે,
જે પક્ષે રોટલી શેકાય ભારે, એ જ દિશામાં મોઢું મોડે;
ચૂંટણી આવે ત્યાં માઈક પકડે, ને જીત્યા પછી પગ જોડે,
લોકશાહીની થાળીમાં આજે — ચમચીઓની જ ખીચડી છે.
ચમચી છે સાહેબ, ચમચી છે…

સોશ્યલ મીડિયા પર પણ એ જ — લાઈકોની માળા ફેરવતી,
મોટા માણસની પોસ્ટ નીચે "વાહ… અદ્ભુત…" લખી મોકલતી;
પોતાનું કશું વિચારવાનું બંધ, બસ બીજાને શેર કર્યા કરતી —
આ યુગની સૌથી મોટી શોધ કઈ? કહો તો — ડિજિટલ ચમચી છે.
ચમચી છે સાહેબ, ચમચી છે…

— (અનિલ ચાવડાની શૈલીમાં, વિવેક દ્વારા)

---

આ ગીતમાં અનિલ ચાવડાની લાક્ષણિક શૈલીનાં તત્વો રાખવાનો પ્રયાસ કર્યો છે — રદીફનું પુનરાવર્તન ("ચમચી છે સાહેબ, ચમચી છે"), રોજબરોજની ચીજમાંથી સામાજિક વ્યંગ ખેંચવાની તેમની આદત (જેમ તેમણે "ડાયરીનું પાનું", "કાચીંડો ભગવતગીતા પર", "સ્કૂલ બસમાં ફિટ થયેલો બૉમ્બ" જેવા કલ્પનો વાપર્યાં છે), અને બોલચાલની સાહજિક ભાષા. ગમ્યું?