રાજેન્દ્ર શુક્લની શૈલીમાં ૨૫ શેર

રાજેન્દ્ર શુક્લની કવિતાનો અભ્યાસ કરીને એમની આધ્યાત્મિક ગહનતા, પ્રકૃતિ-પ્રતીકો, અને વિરોધાભાસી અભિવ્યક્તિની શૈલીમાં ૨૫ નવા શેર રચ્યા છે:

---

**૧.**
અલખનો દીવો જલે છે ભીતરે સળગ્યા વિના,
અંધારું ઓઢીને અજવાળું બેઠું જાગતું.

**૨.**
હું જ મારો પંથ છું, હું જ મારું ગંતવ્ય છું,
ચાલતો રહું છું છતાં ક્યાંય પહોંચતો નથી.

**૩.**
શ્વાસની સરગમ વિષે શું જાણશો તમે કદી?
મૌન જ્યાં ગાતું થયું ત્યાં શબ્દ થંભી જાય છે.

**૪.**
ઝાકળ થઈને ઊતર્યો આભમાંથી હું અહીં,
સૂર્ય ઊગ્યો ત્યાં જ પાછો આભમાં ઓગળી ગયો.

**૫.**
કોણ કોને શોધતું ફરતું અહીં ભવભવ થકી?
શોધનારો જ હતો છુપાયેલો શોધમાં.

**૬.**
ડાળ પરથી પાન ખર્યું, ધૂળમાં ભળી ગયું,
મૂળ સુધી પહોંચવાનો માર્ગ એણે શોધિયો.

**૭.**
ક્ષણ અને શાશ્વત વચે કેવળ એક શ્વાસ છે,
એ જ શ્વાસે બંધ બેઉ, એ જ શ્વાસે મુક્ત બેઉ.

**૮.**
પૂછ્યું મેં પર્વતને કે ક્યાંથી આવી સ્થિરતા?
બોલ્યો: "વહેતો રહ્યો છું ભીતરે સદીઓથી."

**૯.**
ખાલીપો ભરપૂર છે, ભરપૂરતા ખાલી લાગે,
જે મળ્યું એ ક્યાં ગયું, જે ન મળ્યું એ ક્યાં હતું?

**૧૦.**
ગિરનારી વાદળ જેવું હોવું મારું અધ્ધર છે,
ક્યાંક વરસું, ક્યાંક ઊડું, ક્યાંક થંભી જાઉં છું.

**૧૧.**
આગ પાણી એક થઈ ગ્યાં મારી ભીતર આજ તો,
ઠારવા જાઉં તો સળગે, સળગાવું તો ઠરે.

**૧૨.**
બીજ મૂક્યું માટીમાં, આભ તરફ ફૂટ્યું વૃક્ષ,
ઊંડે જાવું હોય તો ઊંચે જવું પડે.

**૧૩.**
નામ વિણ ઓળખ થઈ, ઓળખ વિણ નામ થયું,
હું થયો ત્યાં 'હું' ગયો, 'હું' ગયો ત્યાં હું થયો.

**૧૪.**
સાગર કિનારે બેસીને પૂછ્યું મોજાંને મેં:
"ઊઠવું છે કે પડવું છે?" બોલ્યાં: "બેઉ એક છે."

**૧૫.**
ધૂળનો કણ છું છતાં સૂરજ સમો તપતો રહ્યો,
કોણ નાનું, કોણ મોટું - માપ ક્યાં લાગે અહીં?

**૧૬.**
રસ્તો પૂછ્યો રાહદારીને, એ બોલ્યો: "ચાલ જ્યાં,
રસ્તો ત્યાં ઊઘડશે, રસ્તો પહેલાંથી ક્યાં હોય?"

**૧૭.**
જળમાં પડ્યું પ્રતિબિંબ મારું, જળ વહ્યું તોયે રહ્યું,
સ્થિર જે દેખાય છે એ સરકતું જાય છે.

**૧૮.**
ફૂલ ખીલ્યું, ફૂલ ખર્યું, સુગંધ રહી ગઈ હવામાં,
હોવું જાય, ન-હોવું જાય, કૈંક તો રહે છે.

**૧૯.**
આંખ મીંચું ત્યાં દેખાય, આંખ ખોલું ત્યાં અદૃશ્ય,
દ્રષ્ટા ને દૃશ્ય વચ્ચે પડદો કોણ છે?

**૨૦.**
એક ઘૂંટ મૌન પીધો, આખો સંસાર શમ્યો,
બોલવાની તરસ હતી, ન બોલવામાં તૃપ્તિ થઈ.

**૨૧.**
ઝાડ પૂછે પંખીને: "ઊડી જવું છે ક્યાં તને?"
પંખી બોલ્યું: "જ્યાં નથી ત્યાં, પણ ત્યાં પણ તું જ છે."

**૨૨.**
સળગતો રહ્યો દીવો આખી રાત એકલો,
પ્રગટાવનારો ગયો, ઓલવનારો આવ્યો નહીં.

**૨૩.**
થાક લાગ્યો પંથને, પંથી તો થાક્યો જ નહીં,
ચાલવાનું બંધ થાશે, પહોંચવાનું થાય ક્યાં?

**૨૪.**
ઢોલિયે બેઠો બેઠો આભને તાક્યા કર્યું,
આભ પણ મને જ જોતું, બેઉ જોયા, બેઉ શૂન્ય.

**૨૫.**
અંત ને આરંભ બેઉ મળ્યાં એક બિંદુએ,
વર્તુળ પૂરું થયું ત્યાં વર્તુળ રહ્યું નહીં.

---

આ શેરોમાં રાજેન્દ્ર શુક્લની લાક્ષણિક શૈલી જળવાઈ છે: આધ્યાત્મિક ગહનતા, વિરોધાભાસી સત્યો, પ્રકૃતિ-પ્રતીકો, અને "અલખ", "ભીતર", "મૌન", "શૂન્ય" જેવી એમની પ્રિય શબ્દાવલી.