સોશિયલ મીડિયા પર જિંદગી: એક ડિજિટલ મજાક

**લેખક: પરાગ રતનપરા**

આજકાલ જિંદગી એટલે શું? એક "સેલ્ફી" લેવાની, "લાઇક્સ" ગણવાની, અને "ફોલોવર્સ" માટે તરસવાની કળા! નમસ્તે મિત્રો, હું પરાગ રતનપરા, તમને આવકારું છું મારા આ નાનકડા વિચાર-વમન માં જ્યાં આપણે વાત કરીશું આધુનિક ગુજરાતી માણસની ડિજિટલ બીમારી વિશે.

આજે સવારે ઉઠીને પહેલો કામ શું? "ગુડ મોર્નિંગ" ના મેસેજ નહીં, પણ ઇન્સ્ટાગ્રામ પર સ્ક્રોલિંગ! કોઈ પૂછે "જમ્યા?" તો જવાબ મળે "હા, પણ પોસ્ટ કરવાનું ભૂલી ગયો!" જાણે ખાધેલું ન ગણાય જો તેની તસવીર અપલોડ ન થઈ હોય!

હવે આપણા ગામમાં "ટ્રેન્ડિંગ" થવાની હોડ લાગી છે. કોઈ સમય હતો જ્યારે માણસ "પડોશી કરતાં સારું કરવા" માટે મહેનત કરતો, હવે "ફ્રેન્ડ કરતાં વધુ લાઇક્સ" મેળવવા માટે દિવસ-રાત જાગે છે. શું "ach-chha" વિકાસ છે ના?

અમારા ગામના છગનકાકા, જેમને મોબાઇલનું "ઓન-ઓફ" બટન શોધતાં પાંચ મિનિટ લાગે છે, તેમને તેમના પૌત્રે "ઈન્ફ્લુએન્સર" બનાવી દીધા છે! હવે છગનકાકા "ઓલ્ડ સ્કૂલ ફાર્મિંગ ટિપ્સ" આપે છે અને નીચે લખે છે - "ફોલો કરો ફ્રેન્ડ્સ, સબ્સક્રાઈબ કરો!" એમના "રીલ્સ" માં ધાણી ખાતાં ખાતાં ખેતીની વાત કરે છે, અને લોકો કમેન્ટમાં "વાહ અંકલ, સો ક્યૂટ!" લખે છે.

અને આપણી "ચટાકેદાર" ગુજરાતી ચા! હવે તેનું મહત્વ સ્વાદમાં નહીં, પણ કેટલી "ફોટોજેનિક" છે તેમાં છે. ચાવાળા "ભાઈસાહેબ" હવે કહે છે, "ચા નહીં, ટી-ઈન્ફ્યુઝન!" અને ભાવ બમણો! ફરસાણની દુકાને પણ લખ્યું હોય છે - "ખાવા માટે નહીં, ફોટો માટે ખાસ ગાઠિયા!"

આપણાં લગ્નોમાં પહેલાં "કન્યા કેવી છે?" એ પૂછાતું, હવે પૂછાય છે "વેન્યુ ઇન્સ્ટાગ્રામેબલ છે?" અને "ફોટોગ્રાફરને કેટલા ફોલોવર્સ છે?" સગાઈની રિંગની કિંમત કરતાં, તેના "ઇંગેજમેન્ટ" ફોટોને કેટલા "શેર્સ" મળ્યા એ મહત્વનું છે!

મારા દોસ્ત ચંદુએ કાલે ફરિયાદ કરી કે તેના ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સનું રિન્યુઅલ નથી થતું. મેં પૂછ્યું, "ફોર્મ ભર્યું?" તેણે કહ્યું, "હા, પણ RTOમાં નહીં, ઇન્સ્ટાગ્રામ સ્ટોરીમાં! પોલ મૂક્યો છે - 'લાઇસન્સ રિન્યુ કરાવું કે નહીં?' જવાબ આવશે એટલે જઈશ!"

ભગવાન પણ હવે "ટેગ" થવા રાહ જુએ છે. મંદિરે જાઓ ત્યારે "ચેકિન" કરો, નહીંતર દર્શન અધૂરા! પ્રસાદનો ફોટો ન પડાયો તો પુણ્ય મળે ખરું? અને હવે તો "પ્રેયર રિક્વેસ્ટ" પણ WhatsAppમાં જ આવે છે - સાથે "ફોરવર્ડ ટુ 10 પીપલ ફોર ગુડ લક!" નો બોનસ!

અને "ડેટિંગ" ની વાત કરીએ તો! પહેલાં "છોકરી કેવી છે?" એવું પૂછાતું, હવે "પ્રોફાઇલ ફોટો કેવો છે?" બસ એ જ મહત્વનું! અન્નપૂર્ણાની જગ્યાએ હવે "સ્વિગી-ઝોમેટો" નાં દેવતા બની ગયા છે, અને "ડેટ નાઇટ" એટલે "સેલ્ફી સાથે ડિનર!"

આપણી "ફેમિલી ગેધરિંગ્સ" માં પણ હવે "રિયલ કનેક્શન" ની જગ્યાએ "વાઇ-ફાઇ કનેક્શન" વધુ મહત્વનું છે. દાદી-દાદા ના ડહાપણ સાંભળવા માટે કોને ટાઇમ છે? YouTube પર "લાઇફ હૅક્સ" જોઈ લઈશું! અને હા, મારા કાકા કહે છે કે, "કલાક કરતાં વધારે ચાલે તેવું મોટિવેશનલ વિડિઓ જુઓ તો જ અસર થાય!"

છેલ્લે, અમારા ગામના સરપંચ તો હવે "ટ્વિટર હેન્ડલ" રાખે છે અને "ગામની સમસ્યા" એમના સુધી પહોંચાડવા માટે "#FixMyVillage" ટ્રેન્ડ કરાવવો પડે છે! ગાંધીજીએ કહ્યું હતું "બે ગાલ પર તમાચા ખાઓ", હવે "બે ડિવાઇસ પર નોટિફિકેશન મેળવો!" એવો જમાનો આવી ગયો છે!

આ "FOMO" (Fear Of Missing Out) ની બીમારી એટલી બધી ફેલાઈ ગઈ છે કે લોકો જિંદગીમાં "લાઇવ" રહેવાને બદલે "લાઇવ સ્ટ્રીમ" કરવામાં વ્યસ્ત છે! અરે ભાઈ, "રોટલો" ખા, "રીલ" નહીં! "ફેમસ" થવા કરતાં "ફેમિલી" સાથે સમય વિતાવ!

આપણે "સ્માર્ટ" ફોન વાપરીએ છીએ, પણ આપણી બુદ્ધિનું શું? ડિજિટલ દુનિયામાં "અપડેટ" થતા રહીએ છીએ, પણ માનવતામાં "અપગ્રેડ" કરવાનું ભૂલી ગયા છીએ. "શેર" બટન દબાવવાને બદલે "કેર" કરવાનું યાદ રાખીએ તો?

તો મિત્રો, આજે આટલું જ. આ "વિચાર-સેલ્ફી" તમને કેવી લાગી? જો પસંદ આવે તો "શેર" કરજો, નહીં તો ખુલ્લા દિલથી ટીકા કરજો! આખરે, "ફીડબેક" વિના "ગ્રોથ" શક્ય નથી!

**- પરાગ રતનપરા**

*(જો આ લેખ તમને ગમ્યો હોય તો કૃપા કરીને શેર કરશો, અને જો ન ગમ્યો હોય તો ખુલ્લેઆમ ટીકા કરવામાં સંકોચ ન રાખશો.)*