તાશના પાના: જુગાર નો ઇતિહાસ અને કોર્ટ કાર્ડ્સ ની કહાની

# Hinglish Title: "Taash Ke Patte: Gambling Ka Itihaas Aur Court Cards Ki Kahaani"
# Gujarati Title: "તાશના પાના: જુગાર નો ઇતિહાસ અને કોર્ટ કાર્ડ્સ ની કહાની"

---

**લેખક: પરાગ રતનપરા**

આજકાલ ના ઝમાના માં બધા મોબાઇલ ને ચિપકીને બેઠા છે, પણ એક વખત એવો પણ હતો જ્યારે લોકો "તાશના પાના" લઈને બેસતા. હા ભાઈ, તાશ ના પાના! એ જમાનામાં ગામના ચોરે કે પાનના ગલ્લે ચાર મહાનુભાવો તાશ રમતા અને પાનના છોકરાઓ "કટ્ટ" બોલીને દાવ લગાવતા. આજે આપણે એ તાશના ઇતિહાસ વિશે વાત કરવાની છે, એટલે ચાલો જૂના જમાનામાં જઈએ.

એક ડેક માં 52 કાર્ડ હોય છે અને ચાર સૂટ - ક્લબ, ડાયમંડ, હાર્ટ અને સ્પેડ - દરેક સૂટમાં 13 કાર્ડ હોય છે, 2 થી 10 સુધી અને પછી જેક, ક્વીન, કિંગ અને એસ. તાશનાં પાનાનો ઇતિહાસ ઘણો જૂનો છે, ઓછામાં ઓછો એક હજાર વર્ષ જૂનો. ચીનમાં ક્રિસ્તી સાલ 1000 પહેલાં તાશના પાના જોવા મળ્યા હતા.

પણ કેવી મજાની વાત છે કે જે ચીઝ મનોરંજન માટે બની, એ જુગાર માટે સૌથી વધુ વપરાય છે! ચીન, મધ્ય પૂર્વ અને પછી યુરોપ - તાશ જ્યાં જ્યાં ગયા, જુગાર પણ સાથે જ ગયો! ટાઇમ પાસ કરવાનું એક સાધન ધીરે ધીરે "Time Pass" થી "પૈસા પાસ" બની ગયું!

13મી સદીમાં તાશના પાના મધ્ય પૂર્વમાં પહોંચ્યા, અને જાણીતા સૌથી જૂના ડેક ઇજિપ્તના મામલુક કાળના છે, જેમાં પહેલેથી જ 52 કાર્ડ હતા. 14મી સદીના અંતમાં ઇસ્લામિક સૂટ્સને દક્ષિણ યુરોપમાં અનુકૂલિત કરવામાં આવ્યા હતા. અને "શું તું એકલો જ જન્મ્યો છે કે તારી બા પણ હતી?" એવું પૂછતા જુગારીઓના ચહેરા પણ ખૂબ બદલાયા. પણ ક્યારેય કોઈએ વિચાર્યું છે કે તાશમાં, કિંગ, ક્વીન અને જેક જેવા કાર્ડ શું દર્શાવે છે?

વર્તમાન સ્ટાન્ડર્ડ પેટર્ન - હાર્ટ્સ, ક્લબ્સ, સ્પેડ્સ, ડાયમન્ડ્સ, કિંગ્સ, ક્વીન્સ અને જેક્સ - 15મી સદીના મધ્યમાં ફ્રાન્સમાં ઉદ્ભવ્યું હતું. 15મી સદીના ફ્રાન્સમાં કંઈક મસ્ત ચાલતું હશે! કદાચ એટલે જ આજે 400 વર્ષ પછી પણ ફ્રેન્ચ કિસ એટલી ફેમસ છે!

હવે આવીએ એસોટેરિકલ મીનિંગ પર. તાશમાં કિંગ, ક્વીન, જેક કે જેને "નેવ" પણ કહેવામાં આવતો, તે દરેક કંઈક દર્શાવે છે. કિંગ એ સૌથી જૂનું અને સૌથી સાર્વત્રિક કોર્ટ કાર્ડ છે. એનું મૂળ કદાચ પર્શિયન ગાન્જીફેહ ગેમમાં છે, જ્યાં રાજાઓને સિંહાસન પર બેઠેલા દર્શાવવામાં આવ્યા છે.

જેક કે નેવ, ખરેખર 'બોય' કે 'યુવાન' એવો અર્થ ધરાવે છે, જેમ કે તેનું જર્મન સમાનાર્થી, 'ક્નેબ', હજી પણ એ જ અર્થ ધરાવે છે. શાહી ઘરના સંદર્ભમાં, એનો અર્થ 'કોઈ ચોક્કસ ભૂમિકા કે કૌશલ્ય વગરનો પુરુષ સેવક' હતો.

તો ચાલો, આપણી એસોટેરિકલ સમજ પ્રમાણે, કિંગ એટલે બુદ્ધિ કેન્દ્ર, ક્વીન એટલે લાગણી કેન્દ્ર, જેક એટલે ક્રિયા કેન્દ્ર, અને જોકર એટલે... ખાલી પાનું! જેમ ખાલી પાનું દરેક કામનું છે, એમ જોકર પણ! જોકર એ 'વાઇલ્ડ કાર્ડ' છે, બિલકુલ આપણા ગુજરાતી રાજકારણના નેતાઓની જેમ, જેઓ ગમે ત્યાં ગમે ત્યારે પાર્ટી બદલી શકે છે!

તાશમાં રહેલા રહસ્યાત્મક અર્થ પ્રમાણે, સ્પેડ એ તલવાર, હવા અને જ્ઞાનને દર્શાવે છે. હાર્ટ એ પાત્ર, પાણી અને લાગણીને દર્શાવે છે. ક્લબ એ લાકડી, અગ્નિ, ઇચ્છાશક્તિ અને પરિવર્તનને દર્શાવે છે. ડાયમંડ એ ઢાલ, પૃથ્વી, શક્તિ, સહનશીલતા અને સમૃદ્ધિને દર્શાવે છે.

એક ડેક માં ચાર સૂટ છે કારણ કે વર્ષના ચાર ઋતુઓ હોય છે, 13 કાર્ડ છે કારણ કે વર્ષમાં 13 ચંદ્ર માસ હોય છે, અને કુલ 52 કાર્ડ છે કારણ કે વર્ષમાં 52 અઠવાડિયા હોય છે. રાજાની આંખો ફક્ત એક તરફ જોતી હોય છે, કદાચ આપણા નેતાઓની જેમ જે ફક્ત એક તરફી વિકાસ જુએ છે!

કેટલાક કોર્ટ કાર્ડ ફક્ત એક આંખ બતાવે છે કારણ કે તેમનું મુખ પ્રોફાઇલમાં હોય છે. તો ભલા લોકો, હવે સમજો કે તાશમાં રમતા રહેલા આપણે ખરેખર શું રમીએ છીએ. આપણે સભ્યતાના ઇતિહાસને રમીએ છીએ! અને મોબાઇલના જમાનામાં, જિયોના ફ્રી ડેટાના યુગમાં, તાશનું મહત્વ દિન-પ્રતિદિન ઘટતું જાય છે.

જ્યારે આજના યુવાનો PUBG કે FREE FIRE રમે છે ત્યારે કિંગ, ક્વીન, જેક જેવા પાનાની કદર ઓછી થતી જાય છે. આજનો 'જેક' રીલ્સ બનાવે છે, 'કિંગ' સોશિયલ મીડિયા પર 'કિંગ' સ્ટેટસ લખે છે, અને 'ક્વીન' બનવા માટે ઇન્સ્ટાગ્રામ પર ફિલ્ટર લગાવવા પડે છે!

આજનો 'જોકર' ટીવી ચેનલો પર ડિબેટ કરતો હોય છે, અને આજનો 'એસ' ક્રિપ્ટોકરન્સીમાં રોકાણ કરતો હોય છે. સમય બદલાઈ રહ્યો છે, પણ જુગારની આદતો હજી એવી ને એવી છે. ફર્ક એટલો જ છે કે પહેલા લોકો ગામના ચોરે બેસીને તાશ રમતા, આજે ઓનલાઇન પોકર રમે છે!

તો, આપનો સમય આપવા બદલ આભાર, હું પરાગ રતનપરા. જો આ લેખ આપને ગમ્યો હોય તો કૃપા કરીને શેર કરશો, નહિંતર ખુલ્લેઆમ ટીકા કરવાની છૂટ છે!