૮૫ ટકાનો નિયમ

સૌથી ઝડપથી દોડવું હોય તો દાંત ભીંસીને દોડવું પડે? ખોટી વાત છે. સ્પોર્ટ્સ સાયકોલોજી અને ટ્રેક કોચિંગનો એક જાણીતો કાયદો છે: જ્યારે તમે તમારી પૂરી ૧૦૦ ટકા તાકાત લગાવો છો, ત્યારે સ્નાયુઓ અકડાઈ જાય છે. મોં વંકાય છે. શરીર ખેંચાય છે. ગતિ વધવાને બદલે ઘટે છે. એથ્લેટિક્સમાં કાર્લ લુઇસ જેવા મહાન દોડવીરો જીતતા હતા કારણ કે તેઓ છેલ્લા મીટરોમાં પોતાની પૂરી તાકાત નહીં, પણ માત્ર ૮૫ ટકા ક્ષમતા વાપરતા હતા. તેઓ રિલેક્સ રહેતા હતા. બાકીના ૧૫ ટકા રિલેક્સેશનથી શરીરનું બેલેન્સ અને સ્પીડ બંને આપોઆપ વધી જાય છે. આ વિચાર તાજેતરના વર્ષોમાં મેનેજમેન્ટ અને રોજિંદા જીવનમાં ખૂબ લોકપ્રિય બન્યો છે.

આપણે માનીએ છીએ કે શ્રેષ્ઠ પરિણામ માટે હંમેશાં ૧૦૦ ટકા લોહી-પાણી એક કરવાં પડે. આ બોલીવુડિયન વહેમ છે. માણસ જ્યારે ૧૦૦ ટકાના જોરમાં હોય છે ત્યારે તે તણાવમાં હોય છે. એના નિર્ણયો આંચકાજનક બને છે. એનાથી ભૂલો વધે છે. જ્યારે તમે ૮૫ ટકાની ક્ષમતાએ કામ કરો છો ત્યારે અંદર ૧૫ ટકાની એક ખાલી જગ્યા રહે છે. આ ખાલી જગ્યા તમને શ્વાસ લેવાનો, વિચારવાનો અને મુશ્કેલી આવે તો વળી જવાનો અવકાશ આપે છે. ૧૦૦ ટકા પર ચાલતું એન્જિન ઝડપથી ગરમ થઈને ફસડાઈ પડે છે.

આ નિયમ ઘરસંસારમાં સૌથી વધુ ઉપયોગી છે. ભારતીય પરિવારોમાં દરેક સંબંધ પાસેથી ૧૦૦ ટકાની અપેક્ષા રાખવાની એક ગંદી આદત છે. સાસુ ઇચ્છે કે વહુ ૧૦૦ ટકા એના સંસ્કારો પ્રમાણે જ ચાલે. વહુ ઇચ્છે કે સાસુ એને ૧૦૦ ટકા આધુનિક સ્પેસ આપે. પતિ ઇચ્છે કે પત્ની ૧૦૦ ટકા સમજદાર બને અને પત્ની ઇચ્છે કે પતિ ૧૦૦ ટકા રોમેન્ટિક અને આજ્ઞાંકિત રહે. પરિણામ શું આવે છે? અપેક્ષાઓનું ઘર્ષણ અને રોજિંદો કકળાટ.

જે ઘરમાં સાસુ અને વહુ એકબીજા પાસેથી ૮૫ ટકા અપેક્ષા રાખે છે, ત્યાં શાંતિ રહે છે. બાકીના ૧૫ ટકાની ખામીઓને તેઓ આંખ આડા કાન કરવાની સમજદારી ગણે છે. ધારો કે વહુ રસોઈમાં ૮૫ ટકા ઉત્તમ છે, પણ સવારે મોડી ઊઠે છે. જો સાસુ ૧૦૦ ટકા પરફિક્શનનો આગ્રહ રાખશે તો ઘરમાં અગ્નિકાંડ થશે. પણ જો તે પેલા ૧૫ ટકાને માફ કરી દે, તો ઘર નંદનવન રહેશે. સંસારને સંપૂર્ણ નહીં, સરેરાશથી સારો ચલાવવાનો હોય છે.

દોરીને એટલી બધી ખેંચશો નહીં કે તે તૂટી જાય; પતંગ ચગાવવા માટે થોડી ઢીલ અનિવાર્ય છે.