સ્વીકૃતિ અને પ્રતિબદ્ધતા થેરાપી

મનમાંથી નકારાત્મક વિચારો કાઢી નાખવાની સલાહ સાવ નકામી છે. મગજ કચરાપેટી નથી કે ઢાંકણું ખોલીને સાફ કરી શકાય. તમે જેટલું વિચારશો કે મારે ડરવું નથી, તેટલો જ ડર વધશે. આ થેરાપીનો મૂળ સિદ્ધાંત સાવ સાદો છે. અપ્રિય લાગણીઓ સામે યુદ્ધ લડવાનું બંધ કરો. જે છે તેનો સ્વીકાર કરો. અને પછી, તમારી મૂળભૂત કિંમતોને વળગી રહીને જરૂરી કામ કરતા રહો.

આ મોડેલ અમેરિકન મનોવૈજ્ઞાનિક સ્ટીવન સી. હેય્સે ૧૯૮૦ના દાયકામાં વિકસાવ્યું હતું. પારંપરિક કાઉન્સેલિંગ કહેતું હતું કે નકારાત્મક વિચારોને હકારાત્મકમાં ફેરવો. હેય્સે ઊંધો દાવો કર્યો. તેમણે કહ્યું કે પીડા તો જીવનનું વાસ્તવિક પરિણામ છે. માણસ દુઃખી ત્યારે થાય છે જ્યારે તે પીડાથી ભાગવા માટે આખી જિંદગી વેડફી નાખે છે. ડર સાથે પણ પગલાં ભરી શકાય છે.

આ વિચારનું મહત્ત્વ આધુનિક દંભને ઉઘાડો પાડવામાં છે. આપણે દરરોજ પોઝિટિવ થિન્કિંગના પોકળ ભાષણો સાંભળીએ છીએ. લોકો વિચારે છે કે પહેલાં ચિંતા શમી જાય, પછી મોટો નિર્ણય લઈશું. આવો ચમત્કાર ક્યારેય થતો નથી. ગભરાટ અને અસલામતી તમારી સાથે સફર કરવાના જ છે. તેમને પાછલી સીટ પર બેસવા દો, પણ ગાડીનું સ્ટિયરિંગ તેમના હાથમાં ન સોંપો.

આ દૃશ્ય ઓલિમ્પિકના તીરંદાજી એરેનામાં જુઓ. ભારતીય આર્ચરે ફાઇનલ શૂટ-ઓફ માટે ધનુષ ખેંચ્યું છે. દબાણ એટલું ભયંકર છે કે આંગળીઓ ધ્રૂજે છે. મનમાં વિચાર આવે છે કે જો નિશાન ચૂક્યું તો આખો દેશ સોશિયલ મીડિયા પર ગાળો ભાંડશે. આ ક્ષણે જો તે 'હું શાંત છું, હું શાંત છું'નું ખોટું રટણ કરવા બેસશે, તો હાથ વધુ કાંપશે. સ્વીકૃતિ એ છે કે ધ્રુજારી સામાન્ય છે તે સ્વીકારીને, ફક્ત ટાર્ગેટના પીળા વર્તુળ પર નજર સ્થિર કરવી અને તીર છોડી દેવું.

ડર ગાયબ થાય પછી કામ કરવાની જીદ કાયરતા છે. ભયની હાજરી વચ્ચે પણ પગલું ભરવું એ જ સાચું જીવન છે.