આદરની કસોટી

કોઈ માણસ સાથે ભાગીદારી કરવી કે નહીં, એ નક્કી કરવાનો સૌથી સરળ ઉપાય શું? તેનો બાયોડેટા તપાસવો? તેની બેંક બેલેન્સ જોવી? ના. માત્ર એક સવાલ પૂછો: શું તમે આ માણસનું અંદરથી સન્માન કરો છો? આદરની કસોટી એટલે કોઈની સાથે કામ કરતાં પહેલાં કે સંબંધ બાંધતાં પહેલાં પૂછાતો એક નિર્દય સવાલ. જો જવાબમાં સહેજ પણ ખચકાટ હોય, તો સોદો પડતો મૂકો. ચાર્લી મંગરે વર્ષો પહેલાં કહેલું કે તમે જેનું આદર ન કરી શકો તેની સાથે ક્યારેય ધંધો ન કરવો.

આધુનિક મેનેજમેન્ટમાં ટેલેન્ટ અને સ્કિલ પાછળ આખી દુનિયા ગાંડી છે. માણસ હોશિયાર હોય, પૈસા બનાવી આપતો હોય એટલે આપણે તેની હલકી દાનત સામે આંખ આડા કાન કરીએ છીએ. આ આપણી સૌથી મોટી ભૂલ છે. જે માણસ માટે મનમાં સાચો આદર ન હોય, તેની સાથે લાંબા ગાળે અવિશ્વાસ અને કડવાશ જ જન્મવાના છે. કુશળતા ભાડે મળી શકે છે, પણ ચારિત્ર્ય ખરીદી શકાતું નથી.

આપણા સુરત કે અમદાવાદના ટેક્સટાઇલ માર્કેટમાં આ રોજ બને છે. ધારો કે કાપડની પેઢી ચલાવતા હસમુખભાઈને એક નવો પાર્ટનર મળે છે. સામેવાળો માણસ માર્કેટનો પાકો ખેલાડી છે, ગમે તેવો માલ વેચી કાઢે છે. પણ હસમુખભાઈ જાણે છે કે એ માણસ હિસાબમાં ગોટાળા કરે છે અને પોતાના કારીગરો સાથે ગંદી ભાષા વાપરે છે. હસમુખભાઈને તેના નફાની લાલચ છે, પણ મનમાં તેના પ્રત્યે કોઈ માન નથી. પરિણામ? બે જ વર્ષમાં પેઢી તૂટે છે અને કોર્ટ-કચેરીના ધક્કા શરૂ થાય છે.

જ્યાં આદર નથી ત્યાં ભય અથવા લાલચ હોય છે. બંને લાંબો સમય ટકતા નથી. જ્યારે તમે કોઈને અંદરથી માન આપો છો, ત્યારે તેની ટીકા પણ સાંભળી શકાય છે અને તેની સાથે સંકટના સમયે ખભે ખભા મિલાવીને ઊભા રહી શકાય છે. તમારી ઓફિસ હોય, તમારી દુકાન હોય કે તમારું ઘર હોય—આદર વગરની કોઈ પણ ભાગીદારી આખરે બોજ બની જાય છે.

નફો જોઈને હાથ મિલાવવો સહેલો છે, પણ જેની સામે જોતાં નજર નીચી ન કરવી પડે તેની સાથે જ લાંબી મજલ કપાય છે.