જીવન નું જુગાડ: ગુજરાતી સ્ટાઇલ

# "Life ka Jugaad: Gujarat Style"
# "જીવન નું જુગાડ: ગુજરાતી સ્ટાઇલ"

**by Parag Ratanpara**

આજકાલ આપણા ગુજરાતી લોકો ની જિંદગી એવી થઈ ગઈ છે કે દરેક વસ્તુ માં jugaad જોઈએ. સવારે ઉઠીને ચા પીવી હોય તો પણ jugaad, ઓફિસમાં પહોંચવા માટે ટ્રાફિક માં jugaad, અને રાત્રે સૂવા માટે પણ jugaad. આ jugaad વગર આપણે ગુજરાતીઓ જીવી જ નથી શકતા.

મારા પડોશી ભાઈ દિનેશભાઈ, જેમને આખો મોહલ્લો "ડિસ્કાઉન્ટ કિંગ" તરીકે ઓળખે છે, તેમણે તો jugaad ની PhD કરી છે. તેમની દુકાન પર "Buy 1 Get 1 Free" નો બોર્ડ એવી રીતે લગાવ્યો છે કે ગ્રાહક આવે અને બે વસ્તુ ખરીદે, પછી તેમને કહે કે "જુઓ ભાઈ, તમે એક ખરીદી અને એક ફ્રી મળી. બસ, આ જ તો offer હતો!" શું મસ્ત jugaad છે!

અને આપણા ગુજરાતમાં તો ટ્રાફિક નિયમો પણ jugaad થી જ ચાલે છે. Signal લાલ થાય એટલે ગુજરાતી ડ્રાઈવર કહેશે, "અરે ભાઈ, લાલ એટલે તો બસ suggestion છે, compulsory થોડું જ છે!" અને એક વખત મેં એક અંકલને પૂછ્યું કે "કાકા, આ one-way રોડ પર reverse કેમ જાઓ છો?" તો તેમણે મને મહાન ફિલોસોફી સમજાવી: "બેટા, time is money. જે road ખાલી દેખાય, એ જ two-way!"

અમારા સોસાયટીના સેક્રેટરી મનસુખભાઈ તો building maintenance ના પૈસા વસૂલવામાં એવા expert છે કે તેમને "Tax Collection Commissioner" નો પોસ્ટ આપવો જોઈએ. દર મહિને maintenance ના પૈસા માંગવા આવે અને કહે, "જુઓ ભાઈ, આ મહિને extra charge છે. Society માં નવો dustbin મૂક્યો છે." પછી આઠ મહિના સુધી દર મહિને "નવા dustbin" ના પૈસા લેતા રહે! અને dustbin? એ તો એક જ, જે પહેલા દિવસે જ ટૂટી ગયો!

ગુજરાતી છોકરાઓની લવ-સ્ટોરી પણ jugaad થી ભરપૂર હોય છે. કોલેજમાં છોકરીને impress કરવા માટે એક છોકરો રોજ Starbucks નો કપ લઈને ફરતો. અંદર ચા તો ઘરની જ હોય, પણ style તો Starbucks ની! છોકરી impress થઈ ગઈ અને પૂછ્યું, "રોજ Starbucks? કેટલા expensive!" છોકરો હસીને બોલ્યો, "અરે યાર, એક વખત કપ લીધો છે, બસ રોજ ધોઈને લઈ આવું છું. JUGAAD!"

ગુજરાતી માં "budget" શબ્દ નું ખરું અર્થ શું છે? "બજેટ એટલે ખરેખર કેટલા ખર્ચા કરવા છે, તેનાથી 50% ઓછા બતાવવા." દરેક ગુજરાતી પતિને આ formula આવડે છે, જ્યારે પત્ની shopping કરવા જવાની હોય.

અને હા, ગુજરાતના wedding functions માં jugaad ની limit જ નથી હોતી. જ્યાં તમે 1000 guest ને "Royal Dinner" આપવાનું promise કરો, પણ caterer ને કહો, "ભાઈ, 700 ના જ ખાણાં બનાવજો, બાકીના guest tummy full આવશે!" અને કેટરિંગવાળાને શું ખબર કે એ પણ ઓછા જ plate બનાવે છે, કારણ કે એને પણ jugaad આવડે છે!

ધાર્મિક કાર્યક્રમોમાં પણ jugaad ની કમી નથી. એક ગુજરાતી ભાઈએ મંદિરમાં donation box બનાવડાવી, જેમાં લખ્યું હતું: "જો તમે ₹1100 નાખશો તો ભગવાન તમારી income બમણી કરશે, ₹5100 નાખશો તો ત્રણ ગણી, અને ₹11000 નાખશો તો દસ ગણી!" પાછળ નાનું લખ્યું હતું: "T&C Apply. ભગવાન તમારી income ક્યારે વધારશે એ guarantee નથી. No refund policy."

આપણા ગુજરાતી રાજકારણીઓનું તો પૂછશો જ નહીં. ચૂંટણી પહેલા એવા "vikas" ના વાયદા કરે કે લાગે "ab ki baar, swarg yahan!" પણ ચૂંટણી પછી? "અરે ભાઈ, અમે કહ્યું હતું કે અમે road બનાવીશું, પણ ક્યારે બનાવીશું એ તો કહ્યું નહોતું ને!"

આપણા ગુજરાતી dieting trends પણ અદભુત છે. "Keto diet follow કરું છું," કહેતા ભાઈ સાહેબ, જેમનું breakfast ફાફડા-જલેબી, lunch ઉંધીયું-પૂરી, અને dinner માં ઘી-ભાત હોય. પણ સાથે બે gluten-free બિસ્કિટ અને sugar-free ચા લેશે, એટલે diet follow થઈ ગઈ!

આખરે, આપણે ગુજરાતીઓને "What will people say?" નો રોગ પણ છે. લગ્નમાં કંકોત્રી પર છાપીશું કે "No gifts please, just blessings" અને પછી દરેક guest પાસેથી gift ની expectation રાખીશું. કોઈ gift ના લાવે તો કહીશું, "જુઓ, આ લોકો કેવા છે! આપણે ત્યાં તો ૧૦,૦૦૦ નું gift આપ્યું હતું!"

જીવન માં કોઈપણ સમસ્યા આવે, ગુજરાતી માણસ કહેશે, "ચિંતા શું કરવાની? Jugaad કરી લઈશું!" કારણ કે સાચું કહું તો, આપણા ગુજરાતીઓનું brain CPU નહીં, પણ "GePU" (Gujarat Processing Unit) છે - Fast, Efficient, અને Jugaad-Compatible!

**- Parag Ratanpara**

જો આ લેખ ગમ્યો હોય તો share કરજો, નહીં તો ખુલ્લેઆમ ટીકા કરવાની છૂટ છે. અમારા ગુજરાતી સમાજ માં આલોચના પણ "Constructive Jugaad" જ છે!