પૈસા પાછળ પાગલ ગુજ્જુ: એક અમેરિકન ટોડ ની કહાની

# પૈસા પાછળ પાગલ ગુજ્જુ: એક અમેરિકન ટોડ ની કહાની
# *Paisa Peeche Pagal Gujju: Ek American Todd Ki Kahani*

**લેખક: પરાગ રતનપરા**

નમસ્કાર મિત્રો! આજે આપણે વાત કરવાની છે કે શા માટે આપણે ભારતીયો હંમેશા પૈસા પાછળ દોડતા રહીએ છીએ, જ્યારે પશ્ચિમના લોકો - જેમ કે અમારા મિત્ર ટોડ અને તેના જેવા અન્ય અમેરિકનો અને યુરોપિયનો - પૈસાની ચિંતા કર્યા વગર જીવન જીવે છે.

આપણે ભારતીયો પૈસા માટે એટલા *crazy* છીએ કે આપણે સવારે ઉઠીએ ત્યારથી રાત્રે સૂઈએ ત્યાં સુધી ફક્ત એક જ વાત: "પૈસા કમાવો, પૈસા બચાવો, પૈસા વધારો!" અરે ભાઈ, આપણું જીવન એક ATM મશીન જેવું થઈ ગયું છે - હંમેશા *withdrawal* અને *deposit* માં જ વ્યસ્ત!

પણ જ્યારે હું પશ્ચિમના દેશોમાં જોઉં છું, ત્યારે મને આશ્ચર્ય થાય છે. અમેરિકામાં મારો મિત્ર ટોડ સોમવારથી શુક્રવાર સુધી 9 થી 5 કામ કરે છે, પછી તેનો *weekend* એકદમ *chill mode* માં પસાર કરે છે. વાહ! આવું જીવન તો સ્વર્ગ જેવું લાગે!

મેં ટોડને પૂછ્યું, "અરે *bhai*, તમે આટલા *relaxed* કેમ છો? તમને પૈસાની ચિંતા નથી થતી?"

ટોડ હસીને કહે, "પૈસા તો જીવન જીવવા માટે છે, જીવન પૈસા માટે નથી."

વાહ, કેવી ફિલોસોફી છે! પણ મેં ટોડને કહ્યું, "*Bhai*, તારી ટેન્શન વગરની દુનિયામાં તો દીકરા-દીકરીના ભણતરનો ખર્ચ, લગ્નના ખર્ચા, અને વૃદ્ધાવસ્થામાં હોસ્પિટલના બિલ વિશે વિચારવાનું નથી હોતું."

આપણે ભારતીયો એટલા *tension લેવાળા* છીએ કે, આજે નોકરી કરતા હોઈએ તો પણ અમારી આંખો આગળ ભવિષ્યની ફિલ્મ ચાલતી રહે છે - છોકરાંઓની કોલેજ ફી, દીકરીના લગ્ન, પોતાનું ઘર, કારો, પછી વૃદ્ધાવસ્થામાં મેડિકલ ખર્ચ... અરે *bapu*, આવી *tension* લઈને તો જીવન જીવવાનો મજા જ નીકળી જાય!

પણ આપણે એવું કેમ છીએ? શાયદ આપણા સંસ્કારો જ એવા છે. "જીંદગી ના 40 વરસ આપણે કમાવા માટે, 40 વરસ પછી બાળકો આપણા માટે" - આ આપણું *motto* છે. ગુજરાતીઓ તો એટલા *savings-oriented* છે કે અમે એક રૂપિયો બચાવવા માટે 10 કિલોમીટર દૂર જતા પણ અચકાતા નથી. *Kanjoos* નહીં, *smart* કહેવાય આપણે!

અમેરિકન ટોડ નવું આઈફોન ખરીદે તો કહેશે, "મને ગમ્યું, મેં લીધું." આપણે ગુજરાતી કહીશું, "EMI કેટલી? કિંમત ઘટવાની છે? વેચનાર પાસે *bargain* કર્યું? કેટલું *discount* મળ્યું? બીજી દુકાને ચેક કર્યું? અરે યાર, આ તો *looto* થઈ ગયો!"

પશ્ચિમના લોકો "કામ કરો અને જીવન જીવો" માં માને છે, જ્યારે આપણે "જીવવા માટે કામ કરો અને બચત કરો, પછી બચત માટે થોડું બીજું કામ કરો, પછી બચત વિશે *tension* લો, પછી બચત કેવી રીતે વધારવી તે વિશે રાતભર જાગો!" આ ચક્રમાં જીવન ક્યાં ચાલ્યું જાય છે, તે આપણને ખબર પણ પડતી નથી!

ટોડ કહે છે કે મોટા ઘરની જરૂર નથી, એક નાનકડું ઘર બસ છે. અમે? અમે તો ભાઈ, એવું ઘર બનાવીએ કે અમારા પાડોશીઓ અને સગાં-સબંધીઓ *jealous* થઈ જાય. મારા પપ્પા તો કહેતા, "દીકરા, ઘર એવું બનાવજે કે લોકો કહે, 'અરે વાહ! શું મકાન છે!'"

ગુજરાતીઓ ટેન્શન લઈને મોટા મોટા મકાન બનાવે, પણ મકાનમાં રહેવાનો સમય જ ક્યાં હોય છે? સવારે નીકળ્યા 9 વાગ્યે, રાત્રે આવ્યા 9 વાગ્યે - 12 કલાક તો ઓફિસમાં, 2 કલાક ટ્રાફિકમાં. આવા મોટા મકાનમાં રહેવાનો, તો ફક્ત 10 કલાક જ મળે - જેમાંથી 8 કલાક તો ઊંઘમાં જતા રહે! બાકીના 2 કલાકમાં આપણે શું કરીએ? ટેન્શન લઈએ કે મકાનનો EMI ભરવાનો છે!

પશ્ચિમના લોકો જીવનનો આનંદ લેવામાં માને છે, જ્યારે આપણે આનંદ માટે પૈસા બચાવવામાં માનીએ છીએ. ટોડ રવિવારે *beach* પર આરામ કરે છે, આપણે FD અને SIP ની *calculation* કરીએ છીએ. ટોડ *vacation* પર જાય ત્યારે *enjoy* કરે છે, આપણે *vacation* પર જઈએ ત્યારે પણ એના ખર્ચની *tension* લેતા રહીએ છીએ!

*Anyways, jokes apart*, આપણે ગુજરાતીઓ માટે આ *tension* અને પૈસા પાછળની દોડ એક સ્વભાવ બની ગયો છે. કદાચ એટલા માટે કે આપણા દેશમાં *social security* જેવી ચીજ નથી, જે પશ્ચિમના દેશોમાં છે. ત્યાં લોકોને ખબર છે કે વૃદ્ધાવસ્થા આવશે તો સરકાર સંભાળશે. અહીંયા? આપણે જાતે જ સંભાળવાનું! એટલે *tension* લીધા વગર છૂટકો જ ક્યાં છે?

પણ કદાચ આપણે થોડી *balance* લાવવાની જરૂર છે. પૈસાની પાછળ દોડતાં દોડતાં આપણે જીવનનો આનંદ ભૂલી જઈએ છીએ. અને મોટા મકાન અને કારો લીધા પછી પણ *happiness* ક્યાં ઓછી થાય છે?

શાયદ આપણે ભારતીયોએ પશ્ચિમના "કામ કરો-જીવન જીવો" અને આપણા "પૈસા બચાવો-ટેન્શન લો" વચ્ચે એક સંતુલન શોધવાની જરૂર છે.

*Final thoughts* - કદાચ ભારતીયો અને પશ્ચિમના લોકો બંને પોતપોતાની દુનિયામાં સાચા છે. એક બાજુ ટોડ પોતાના અત્યારના જીવનનો આનંદ લે છે, બીજી બાજુ રતનભાઈ ભવિષ્યમાં સુખી જીવન જીવવા માટે અત્યારે મહેનત કરે છે. બંને વચ્ચે શું સાચું? કદાચ બંને...

આ લેખ વાંચ્યા પછી તમને શું લાગે છે? જો તમને આ લેખ ગમ્યો હોય તો કૃપા કરીને શેર કરજો, અને જો ન ગમ્યો હોય તો ખુલ્લેઆમ ટીકા-ટિપ્પણી કરવામાં સંકોચ ન રાખશો!

**પરાગ રતનપરા**