સેરેન્ડિપિટી: અથવા ગુજરાતીઓ કેવી રીતે ભૂલથી સફળ થઈ ગયા

પ્રિય મિત્રો,

હું ગઈકાલે CCD માં બેઠો હતો. ઓવરપ્રાઈઝ્ડ કોફી પી રહ્યો હતો (કારણ કે ઘરે ચા પીવી એ હવે "મિડલ ક્લાસ" ગણાય છે), ત્યારે બાજુમાં બેઠેલા બે એન્જિનિયરિંગ સ્ટુડન્ટ્સની વાત કાને પડી.

"યાર, મારે CS કરવું હતું, પણ રેન્ક 4,567 આવી તો મેકેનિકલ મળ્યું. પછી YouTube પર કોડિંગ શીખ્યો, અને હવે સ્ટાર્ટઅપ છે. સેરેન્ડિપિટી, ભાઈ."

સેરેન્ડિપિટી. કેટલો ફેન્સી અંગ્રેજી શબ્દ, ને? એ જ શબ્દ જે NRI કઝિન લગ્નમાં વાપરે છે જ્યારે સમજાવે છે કે તેઓ "આકસ્મિક રીતે" અમેરિકા કેવી રીતે પહોંચી ગયા કારણ કે તેમની H1B "બસ એમ જ" અપ્રૂવ થઈ ગઈ.

પણ ભારતમાં, ખાસ કરીને ગુજરાતમાં, અમે આને સેરેન્ડિપિટી નથી કહેતા. અમે કહીએ છીએ "ગોઠવણ."

તમારા પપ્પા ઇચ્છતા હતા કે તમે ડોક્ટર બનો. તમે CA બની ગયા. તમારી મમ્મી ઇચ્છતી હતી કે તમે શર્માની છોકરી સાથે લગ્ન કરો. તમે ગુપ્તાની છોકરી સાથે કર્યા. તમને સરકારી નોકરી જોઈતી હતી. પ્રાઈવેટ મળી. પ્રાઈવેટ જોઈતી હતી. સરકારી મળી.

આ છે ભારતીય સેરેન્ડિપિટી. તમે જે શોધતા હો એ નથી મળતું. કંઈક સાવ અલગ જ મળે છે. અને પછી તમે તમારા માતા-પિતાને કન્વિન્સ કરો છો કે આ જ જોઈતું હતું.

ચાલો એક પરફેક્ટ ઉદાહરણ આપું.

રાજેશને સાહિત્ય ભણવું હતું. તેના પપ્પાએ કહ્યું, "બેટા, સાહિત્ય ભણીને શું કરીશ? ફાફડા-જલેબી વેચીશ?" તો રાજેશે એન્જિનિયરિંગ કર્યું. પણ એન્જિનિયરિંગમાં પણ તેનો રસ નહોતો, તો તેણે MBA કર્યું. MBA પછી તેને marketing માં job મળી. Marketing માં content writing કરવાનું આવ્યું. Content writing કરતા કરતા તે blogger બન્યો. અને આજે? આજે રાજેશ "Full-time Writer" છે.

પપ્પાને કહ્યું: "જોયું પપ્પા? Engineering અને MBA વગર હું writer ન બની શક્યો હોત."

પપ્પા ખુશ. રાજેશ ખુશ. આ છે સેરેન્ડિપિટી - ગુજરાતી સ્ટાઈલ.

હવે જુઓ, પશ્ચિમના દેશોમાં સેરેન્ડિપિટી એટલે "happy accident." પણ ભારતમાં? ભારતમાં સેરેન્ડિપિટી એટલે "calculated accident followed by justification on WhatsApp family group."

જ્યારે મારી ગર્લફ્રેન્ડે (હા, Chetan Bhagat style છે, girlfriend તો હોવી જ જોઈએ) મને પૂછ્યું કે અમારું relationship કેવી રીતે થયું, મેં કહ્યું: "Serendipity."

સાચી વાત એ હતી કે મારી મમ્મીએ તેની મમ્મીને મંદિરમાં મળીને નક્કી કરી નાખ્યું હતું. પણ આજના જમાનામાં "arranged" કહેવું cool નથી. તો "serendipity" કહી દો. અને Instagram પર caption મૂકો: "When the universe conspires..."

Universe conspire નથી કરતું, ભાઈ. ગુજરાતી આંટીઓ conspire કરે છે.

પણ ખરેખર, જો તમે વિચારો તો ભારતીય history જ serendipity પર ટકેલી છે. Columbus ભારત શોધવા નીકળ્યો, America પહોંચ્યો. British ભારત trade કરવા આવ્યા, rule કરવા લાગ્યા. આપણે freedom fight કરી, partition મળ્યું.

IIT માં admission ન મળ્યું? "Serendipity! NIT માં મળ્યું, ત્યાં less competition, better placement!" NIT માં ન મળ્યું? "Serendipity! Private college, more practical exposure!" Private college પણ ન મળ્યું? "Serendipity! Direct business, no degree needed anyway!"

ભારતીય parents serendipity ના masters છે. દરેક failure ને success ની story માં convert કરી દે.

છોકરો: "પપ્પા, UPSC clear ન થયું."
પપ્પા: "Good! Government job માં corruption છે. Private માં જા."

છોકરો: "Private માં layoff થઈ ગયો."
પપ્પા: "Best thing! Start your own business. Entrepreneur ban!"

છોકરો: "Business fail થઈ ગયું."
પપ્પા: "Experience મળ્યો ને? MBA થી valuable. Consulting કર!"

જુઓ, આ છે Indian serendipity. આપણે ક્યારેય fail નથી થતા. આપણે "redirect" થઈએ છીએ.

પણ friends, મજાક apart, serendipity માં એક truth છે. Life plan according to ક્યારેય નથી ચાલતી. અને honestly? That's okay.

મારા દાદા ખેતી કરતા હતા. તેમને ક્યાં ખબર હતી કે તેમનો પૌત્ર laptop પર બેસીને "content" લખશે અને ડોલર માં payment લેશે? તેમણે જે decisions લીધા, એ decisions ના consequences ના consequences ના consequences... eventually મને અહીં લાવ્યા.

Serendipity એટલે trust. Trust કે universe (અથવા ગુજરાતમાં, "ભગવાન") ને કંઈક plan છે. Trust કે જે થઈ રહ્યું છે, perhaps for a reason.

હા, ક્યારેક reason immediately સમજાતું નથી. જેમ GPSC exam fail થયા પછી immediately સમજાતું નથી કે આ "blessing in disguise" કેવી રીતે છે. પણ 10 years પછી જ્યારે તમે successful business owner હો, ત્યારે LinkedIn post લખો: "Grateful for that failure. It was serendipity."

તો મારો message છે: Plan કરો. Work hard કરો. પણ જ્યારે life different direction માં લઈ જાય, fight ન કરો. Accept કરો. Adapt કરો. અને 10 years પછી Instagram post માં "serendipity" hashtag use કરો.