તેલના કૂવા: ધરતીના પેટાળમાં ત્રણ માઈલ ઊંડો ઘા

# તેલના કૂવા: ધરતીના પેટાળમાં ત્રણ માઈલ ઊંડો ઘા

**— પરાગ રતનપરા**

દુનિયા તેલ પર ચાલે છે. પાણી વગર માણસ જીવી શકે, તેલ વગર નહીં. ક્રૂડ ઓઇલ — આ દુનિયાનો ઓક્સિજન છે. સૌથી વધુ underrated કોમોડિટી. રોટલી, કપડાં, દવા, પ્લાસ્ટિક, ડામર, ખાતર — બધું તેલમાંથી. તેલ બંધ, તો દુનિયા બંધ.

પણ સવાલ એ છે — આ તેલ આવે છે ક્યાંથી? ધરતીના પેટાળમાંથી. ત્રણ માઈલ ઊંડેથી. બાર હજાર ફૂટ નીચેથી. એવરેસ્ટ ઊંધો કરીને દાટી દો, એટલું ઊંડું.

અને પ્રશ્ન એ — આટલો ઊંડો કાણો પાડે છે કેવી રીતે?

અહીં વાત રસપ્રદ બને છે.

તેલના કૂવા રશિયન ડોલ જેવા હોય છે. જોયું છે ને? એક ઢીંગલીની અંદર બીજી, બીજીની અંદર ત્રીજી, ત્રીજીની અંદર ચોથી. તેલનો કૂવો બરાબર એવો જ. અંદર-અંદર, નાનું-નાનું, ઊંડું-ઊંડું.

કારણ સીધું છે. જાડા પાઈપ મોંઘા. પાતળા પાઈપ સસ્તા. Economics. ઇજનેરી એટલે માત્ર વિજ્ઞાન નહીં — ગણિત અને અર્થશાસ્ત્રનો સંગમ.

શરૂઆત થાય છે "કન્ડક્ટર" નામના જાડા પાઈપથી. ત્રીસ ઇંચ વ્યાસ. ચારસો ફૂટ ઊંડો ખાડો પાડો, અને અંદર આ જાડો પાઈપ ઉતારી દો. શા માટે? કારણ કે ખાડો તૂટી ન પડે. માટી ઢગલો થઈને અંદર ન ધસી આવે.

પછી? પછી પહેલા ખાડાની અંદર બીજો ખાડો. પાતળો, પણ વધુ ઊંડો. સાડા સત્તર ઇંચ વ્યાસ. હજાર ફૂટ નીચે. પહેલા પાઈપના તળિયેથી શરૂ, નીચે-નીચે-નીચે.

અને પછી ત્રીજો. ચોથો. પાંચમો. દર વખતે પાતળો, દર વખતે ઊંડો. જેમ ટેલિસ્કોપ ખૂલે તેમ, ઊંધું. ધરતીના પેટમાં.

અને એક દિવસ — બાર હજાર ફૂટ નીચે — તેલ મળે. કાળું સોનું. અબજો ડોલરનું ક્રૂડ. ધસમસતું ઉપર આવે. દબાણ એવું કે સપાટી સુધી દોડતું આવે.

Profit. બસ, આટલી જ વાર્તા.

પણ ખરો ચમત્કાર તો હવે આવે છે.

કલ્પના કરો — તમે દરિયા વચ્ચે છો. નીચે બે માઈલ પાણી. પાણીની નીચે ધરતી. ધરતીની નીચે તેલ. અને તમે ઊભા છો એક વહાણ પર. વહાણ મોજાં પર હાલે, પવનમાં ડોલે.

અને અહીંથી તમારે ત્રણ માઈલ ઊંડો કાણો પાડવો છે.

કેવી રીતે?

એ જ રીતે. રશિયન ડોલ. પહેલાં જાડો પાઈપ પાણીમાં નાખો. બે માઈલ નીચે સમુદ્રના તળિયા સુધી. પછી એની અંદર ડ્રિલ. પછી બીજો પાઈપ, ત્રીજો, ચોથો.

વહાણ હાલે, મોજાં ઊછળે, પવન ફૂંકાય — પણ કાણો ઊભો રહેવો જોઈએ. માઇક્રોમીટર જેટલી ચોકસાઈ. માનવીની ઇજનેરી બુદ્ધિનું શિખર. અવકાશયાન ચંદ્ર પર જાય એ એક ચમત્કાર, સમુદ્ર વચ્ચે ત્રણ માઈલ ઊંડો કાણો પાડવો એ બીજો.

અને જે કાળું પ્રવાહી ઉપર આવે, એ દુનિયાના એન્જિનનું લોહી. તમારી કાર, વિમાન, વહાણ, ટ્રેક્ટર, જનરેટર — બધાનો પ્રાણ. તમારું પ્લાસ્ટિક, તમારી દવા, તમારું ખાતર, તમારા રસ્તા — બધાનો આત્મા.

દુનિયા તેલ પર શ્વાસ લે છે.

અને ક્યારેક વિચારો — દર વખતે જ્યારે તમે ગાડીમાં પેટ્રોલ ભરાવો, ત્યારે કોઈએ બે માઈલ દરિયો વીંધ્યો છે, ત્રણ માઈલ ધરતી ખોદી છે, રશિયન ડોલની જેમ પાઈપ પર પાઈપ ઉતાર્યા છે — ત્યારે તમારા હાથમાં એ કાળું સોનું આવ્યું છે.

તેલ સસ્તું નથી. તેલ ક્યારેય સસ્તું નહોતું.

બસ, આપણે એની કિંમત ભૂલી ગયા છીએ.